نقد مبانی فلسفی و ضرورت اتصال به استاد

لذا اگر درنظر رفقا باشد در بحث تعیین أحد المصادیق یا تعیین أحد المصادقین گفتیم که ذهن یک معناى مبهمى را در خودش مى‌آورد که آن معناى مبهم مى‌تواند مجموعه‌اى از سه‌تا باشد، نه‌اینکه سه معنا را در ذهن بیاورد. وقتى که به انسان مى‌گویند: شیر، همین‌که اسم شیر مى‌آید چه معنایى در ذهنم تبادر مى‌کند؟! آیا شیرى که باید عوض بشود یا شیرى که باید خورده بشود یا شیرى که ما را مى‌خورد؟! کدام‌یک از این سه معنا در ذهن مى‌آید؟! هیچ‌کدام از اینها دقیقاً در ذهن نمى‌آید که مراد متکلم و مولا این معناست یا آن معناست ولى ذهن مى‌آید به‌طور مبهم یکى از این سه‌تا را در [خودش] قرار مى‌دهد. هنوز ما کلام بعدى را نیاورده‌ایم. هنوز ما جملۀ بعدى را ذکر نکرده‌ایم. ببینید: شیر؛ همین‌که مى‌گویم: شیر، نگفتم که شیر را دیدم، «را دیدمش» را نگفتم، «بخر» را نگفتم، شیر کنار حوض را عوض کن، نگفتم، آن اسم اوّلى را که من گفتم، بعد یک سرفه مى‌کنم، [طرف] منتظر است ببیند که من آن کلمۀ بعدى را که مى‌گویم چیست. در آن کلمۀ اول شما چه چیزى در ذهنتان مى‌آید؟! کدام‌یک از این سه مصداق می‌آید؟! هیچ‌کدام! هیچ‌کدام دقیقاً در ذهن نمى‌آید. ولى هر سه‌تاى اینها به‌نحو اجمال مى‌آید اما اینکه کدام را قصد کرده است براى انسان مجهول مى‌ماند.

حکومت ضعف وجودى و نفسى انسان بر ذهن، نفس، فکر و قلبش

پس تعیین أحد المصادیق به‌عنوان ابهام است. حضور أحد المصادیق به‌عنوان ابهام است نه به‌عنوان تعیین و تشخص که جزماً و بتّاً مخاطب این یک مصداق را بخواهد بر مولا تحمیل کند که منظور مولا این است، وقتى مولا بگوید: شیر را بخر، بگوید: شما از این شیرِ اول که گفتى: «شیر را دیدم» خب از کجا می‌گویی؟! مولا می‌گوید که من که جملۀ بعدى را نگفتم که تو حالا بر آن حمل مى‌کنى. این به‌خاطر ضعف وجودى است پس چون ضعف وجودى و نفسى ما در اینجا بر ذهن، نفس، فکر و قلب ما حکومت دارد ناچاریم یک معناى ابهامى در اینجا قصد کنیم و براى اداى یک مطلب نمى‌توانیم دو اراده را پشت‌سرهم بیاوریم. اگر خداوند ذهن و نفس ما را طورى قرار مى‌داد که مى‌توانستیم هم خودمان با یک اراده، دو معنا را به مخاطب القاء کنیم، آن‌وقت امکان داشت.