
حقیقت قضا و قدر در شبهای قدر
تبیین جایگاه شبهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به نقد برداشتهای رایج و سطحی از مسئله قضا و قدر و شبهای قدر میپردازند. ایشان با رد نگاه «مقدماتی» به شبهای نوزدهم و بیست و یکم، تأکید میکنند که هر سه شب، حقیقتِ شب قدر هستند و این تعدد شبها، ناشی از تنازل مشیت الهی از مراتب کلی به عالم تعینات در طی شش مرحله یا شش دور است. در ادامه، ایشان با استناد به مبانی عرفانی و فلسفی، کیفیت تصرف ولایی اولیای الهی در عالم ماده را تبیین کرده و توضیح میدهند که چگونه اراده ولیّ خدا، بدون نقض قانون علیت، از مراتب عالیه بر عالم شهادت تأثیر میگذارد. در نهایت، با تبیین حقیقت واحد ولایت، این نکته روشن میشود که تعدد زمانها و اعمال در شبهای قدر، به معنای تعدد حقیقتِ تقدیر نیست، بلکه نشاندهنده استمرار یک حقیقت واحد در بستر زمان است.
حقیقت قضا و قدر در شبهای قدر
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به نقد برداشتهای رایج و سطحی از مسئله قضا و قدر و شبهای قدر میپردازند. ایشان با رد نگاه «مقدماتی» به شبهای نوزدهم و بیست و یکم، تأکید میکنند که هر سه شب، حقیقتِ شب قدر هستند و این تعدد شبها، ناشی از تنازل مشیت الهی از مراتب کلی به عالم تعینات در طی شش مرحله یا شش دور است. در ادامه، ایشان با استناد به مبانی عرفانی و فلسفی، کیفیت تصرف ولایی اولیای الهی در عالم ماده را تبیین کرده و توضیح میدهند که چگونه اراده ولیّ خدا، بدون نقض قانون علیت، از مراتب عالیه بر عالم شهادت تأثیر میگذارد. در نهایت، با تبیین حقیقت واحد ولایت، این نکته روشن میشود که تعدد زمانها و اعمال در شبهای قدر، به معنای تعدد حقیقتِ تقدیر نیست، بلکه نشاندهنده استمرار یک حقیقت واحد در بستر زمان است.
حقیقت قضا و قدر در شبهای قدر
8چرا ما باید دنبال این بگردیم که امام رضا علیهالسّلام فقط در سلسلۀ مراتب مادى تصرف کرده و زمان را برداشته است مثل عصاى موسى که اشاره مىکند و تبدیل به اژدها مىشود ﴿فَأَلۡقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعۡبَانٞ مُّبِينٞ﴾1 تازه حیة هم نبوده ثعبان بوده؛ یعنى اژدهاى مهیبى بوده است. آیا حضرت موسى در ماده تصرف کرده؟ یعنى همان ماده را در جریان و بستر زمان گسترش داده و این ماده که باید در آخر تبدیل به آن ماده بشود، حضرت زمان را در اینجا برداشته است و همان سلسلۀ علیتى که بر ماده مترتب است را سرعت بخشیده و در مادهاش تسریع کرده است، آیا اینطور است؟! یااینکه نه ـ توجه کنید چه مىخواهم عرض کنم! ـ نفس همان ارادهاى که آن حقیقت مجرده را بهصورت خشب و عصا درآورده است، حضرت موسى علیهالسّلام از همانجا شروع به اجراء سلسلۀ علیت مىکند نه از پایین. به این عصا کارى ندارد! به آن بالا کار دارد، بالا را دستکارى مىکند، این پایین قلقلکش مىشود! توجه کردید؟! از بالا اراده مىکند تا عصا تبدیل به اژدها شود، نهاینکه عصا را بردارد مثل این لیوانى که در دست من است، عصا را خرد کند، منتها شما نمىبینید. این فیلمها را دیدهاید؟! وقتى که مىخواهند در صحنهاى دقت کنند مثلاً در دادگاه، شخصى که خلاف و جنایتى کرده و کسى را کشته است او را مىآورند وقتى نگاه مىکنید نمىفهمید این زودتر هفتتیر کشیده یا آن؛ ولى فیلم را [آهسته] مىکنند، سرعتش را از یک ثانیه هم کمتر و بطئتر مىکنند وقتى که سرعتش را کم مىکنند، آن لحظهاى که این زودتر [مرتکب قتل] شده است را یکدفعه در یکدهم ثانیه مىفهمند که این زودتر شلیک کرده و دستش روى ماشه رفته است. درست شد؟! همین را شما عکس کنید؛ یعنى همین حالت عادى را به سریع تبدیل کنید. وقتى که فیلم را تندش مىکنند دیدید که چقدر خندهدار مىشود؟! از اینجا تا اینجا دارد قدم مىزند یکدفعه مثل موشک به آنطرف سالن مىرسد. آیا حضرت موسى آمد فیلم را تند کرد؟! یعنى این عصا که در دستش بود را خرد و خمیر و خاک کرد و بعد در بستر زمان گرداند و بزرگ شد و گیاه شد و مثلاً صد سالى طول کشد تااینکه این عصایى که هست [اژدها بشود]!
- . سوره اعراف (7) آیه 107.
ترجمه: «موسی هم عصای خود را بیفکند به ناگاه آن عصا اژدهایی عظیم پدیدار گردید.» (محقق)
- . سوره اعراف (7) آیه 107.
