حقیقت قضا و قدر در شبهای قدر
تبیین جایگاه شبهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به نقد برداشتهای رایج و سطحی از مسئله قضا و قدر و شبهای قدر میپردازند. ایشان با رد نگاه «مقدماتی» به شبهای نوزدهم و بیست و یکم، تأکید میکنند که هر سه شب، حقیقتِ شب قدر هستند و این تعدد شبها، ناشی از تنازل مشیت الهی از مراتب کلی به عالم تعینات در طی شش مرحله یا شش دور است. در ادامه، ایشان با استناد به مبانی عرفانی و فلسفی، کیفیت تصرف ولایی اولیای الهی در عالم ماده را تبیین کرده و توضیح میدهند که چگونه اراده ولیّ خدا، بدون نقض قانون علیت، از مراتب عالیه بر عالم شهادت تأثیر میگذارد. در نهایت، با تبیین حقیقت واحد ولایت، این نکته روشن میشود که تعدد زمانها و اعمال در شبهای قدر، به معنای تعدد حقیقتِ تقدیر نیست، بلکه نشاندهنده استمرار یک حقیقت واحد در بستر زمان است.
مرتب سازی:
حقیقت قضا و قدر در شبهای قدر
2اما راجع به سه روز ماه رمضان تصریح شده که لیلة القدر نوزدهم است و در بعضى 21 و در بعضى 23 ماه مبارک رمضان است، دیگر نمىتوانیم این را بگوییم و اینطور توجیه کنیم که این دو شب جنبۀ آمادگى دارد و بهعنوان مقدمه است. وقتى تصریح شود بر اینکه لیلة القدر شب تاسع عشر یا إحدى و عشرین یا ثلاثة و عشرین است آنوقت ما چطور مىتوانیم بگوییم که منظور رسولالله یا امام علیهالسّلام جنبۀ مقدمى است؟! اگر جنبۀ مقدمى باشد مىگویند و این ایراد ندارد! چه اشکالى دارد به شیعیان و مسلمانان بگویند که لیلة القدر که 23 است، شبى است که تهیؤ نفسى و تهیؤ قلبى مىخواهد و این تهیؤ باید از چند روز قبل وجود داشته باشد تا شما بتوانید از شب قدر بیشتر استفاده کنید و همینطور آن حالت تهیؤ باعث شود «إن کُنتُ مِنَ الأشقیاءِ فامحُنی مِنَ الأشقیاءِ و اکتُبنی مِنَ السُّعَداءِ»1 و امثالذلک که در این هست، این مسئله در تغییر و تبدّلات تقدیرات الهى پیدا شود. ما مىبینیم که این مسئله و قضیه به مقدمیت نمىخورد!
اگر ما مسئلۀ قضاء و قدر را در اینجا توضیح بدهیم رفقا کاملاً مىدانند که اصلاً در قضیۀ لیالى ماه مبارک مسئلۀ مقدمیت مطرح نیست؛ یعنى ما وقتى وارد شب نوزدهم مىشویم باید بدانیم که وارد شب قدر شدهایم و خیلى فرق مىکند که ذهن و تهیؤ قلبى بر این باشد که آیا الآن شب قدر است یااینکه مقدمه است؟ آمادگى که انسان دارد و برخورد نفسى که با این مسئله مىکند خیلى فرق مىکند! مىگوییم: امشب مقدمه است و هنوز دو شب دیگر داریم! شب بیست و یکم مىشود مىگوییم: این مقدمه است و هنوز آن اصلى که شب قدر است شب بیست و سوم است! یک وقت شما اینطور [فکر مىکنید] و اصلاً شب قدرتان را خراب کردهاید! کسی که اینطور با شب قدر برخورد کند شب بیست و سوم را هم درک نمىکند! چون از اول جنبۀ مقدمى به خودش وارد کرده است و آن حالت و جنبۀ مقدمى نمىگذارد اتصال واقعى و وحدت برقرار شود!
- . إقبال الأعمال، ج ۱، ص ۲۰۹.