
حقیقت زمان و ثبوت اعیان در عالم قضا و قدر
تبیین نسبت میان حرکت دهری و تحقق خارجی موجودات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از مباحث دقیق در حوزه قضا و قدر الهی میپردازند. محور اصلی بحث، بررسی کیفیت تحقق اعیان خارجی بهگونهای است که حرکت دهری و تغییرات زمانی، خللی در ثبوت و حقیقت آنها ایجاد نکند. ایشان با تحلیل آیات قرآن و روایات، توضیح میدهند که چرا در متون دینی، قضایای مربوط به عالم قدر و تحقق اشیاء با لفظ ماضی بیان شده است. در ادامه، این نکته تبیین میشود که عالم قدر، همان تحقق خارجی موجودات است و تعبیر به ماضی، حکایت از ثبوت و استقرار این حقایق در علم عنائی حق دارد، نه وقوع آنها در گذشتهای دور. در نهایت، با نفی تخلل زمان میان علت و معلول، این نتیجه حاصل میشود که تمامی موجودات، مراتب ظهور حقتعالی هستند و در مقام ثبوت، همواره در محضر الهی حاضر و ثابتاند.
حقیقت زمان و ثبوت اعیان در عالم قضا و قدر
4این عجیب است! لذا بهخاطر همین جهت داریم: ﴿يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ لَسۡتُنَّ كَأَحَدٖ مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِنِ ٱتَّقَيۡتُنَّ﴾1 مسئله این است که حتی بعد از زمان پیغمبر هم اینطور نبوده است که اینها بخواهند عدّه نگه دارند و بروند ازدواج کنند بلکه معلوم میشود که علقۀ نکاح بعد از فوت پیغمبر هم باقی مانده و این مسئله فقط صرف یک احترام نبوده است که حالا بهخاطر احترام پیغمبر این مطلب باشد بلکه این یکی از اختصاصات خودِ رسولالله بوده است که ازدواج با زنان پیغمبر بعد از رسولالله حرام بوده و این حرمت یک حرمت شرعی بوده است و حرمت شرعی که بیجهت نیست و حالا [فقط] به صرف احترام پیغمبر نبوده است، خب همه احترام دارند! مگر امیرالمؤمنین علیهالسّلام احترام نداشت؟! چطور حضرت قبل از فوت به بعضی از زنها وصیت کردند که معاویه به سراغ شما خواهد آمد ولکن ازدواج نکنید و با شخص دیگری ازدواج کنید و همینطور هم انجام شد.2 این مسئله همان مسئلۀ استمرار نکاح است که چطور بعد از رسول خدا این قضیه استمرار دارد و عجیب اینجاست که امام حسن علیهالسّلام هم این مسئله را هم انجام ندادند ولی وقتی که این زن و این جناب عائشۀ أمالمؤمنین دستور داد که جنازۀ امام حسن را تیرباران کنند،3 [سیدالشهدا علیهالسّلام] او را طلاق داد! به زنهای پیغمبر أمالمؤمنین میگفتند؛ ﴿وَأَزۡوَٰجُهُۥٓ أُمَّهَٰتُهُمۡ﴾4 ـ این جناب سپهبد عائشه! خب تا آن موقع درجه گرفته بود؛ اگر در جنگ جمل سرهنگ یا سرتیپ بود، طبعاً در زمان امام حسن سرلشگر شده بود و در زمان امام حسین سپهبد شده بود! جناب سپهبد خان دستور تیرباران جنازۀ امام حسن را میدهد! عجیب است! آدم به کجا میرسد و به چه مرحلهای میرسد؟! انسان به این مرتبه از شقاوت و قساوت میرسد که دستور تیرباران پسر رسول خدا را میدهد! جنازۀ بیجان! جنازهای که دارند میبرند دفن کنند! در آنجا بود که سیدالشهداء او را طلاق داد! در روایات داریم که حضرت فرستادند و پیغام دادند که آنچه که رسول خدا در جلوی خودت به علی علیهالسّلام پدرم واگذار کرد و فرمود که تو بعد از خودت به اولاد خودت واگذار کن، لذا علی پدر من به برادر من حسن سپرده بود و برادرم حسن، اختیار آن را به من داد و من اکنون تو را طلاق دادم! این نصّ روایت است که سیدالشهداء این سپهبد خان عائشه را طلاق داد و دیگر از تحت امهات المؤمنین خارج شد.
- . سوره احزاب (33) آیه 32. مهرتابان، ص 417:
«اى زنان پیغمبر! شما اگر تقوا پیشه گیرید مانند هیچیك از زنهاى دیگر نیستید!» - . جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به الاستیعاب، ج 4، ص 1789.
- . اثبات الهداة، ج 2، ص 135؛ اثبات الوصیة، ص 160.
- . سوره احزاب (33) آیه 6. امام شناسی، ج 5، ص 73:
«و زنان پیامبر مادران مؤمنان هستند.»
- . سوره احزاب (33) آیه 32. مهرتابان، ص 417:
