نقد افراط در ظواهر و ترویج فرهنگ توحیدی

تلمیذ: مسئلۀ دیگر راجع به این ضریحی است که ساخته‌اند ـ برای سیدالشهدا علیه‌السلام ـ و در مدرسۀ معصومیه گذاشته بودند و دو هفته‌ای را برای بازدید عموم گذاشتند و ... به‌نحوی بود که مردم زیارت می‌کردند یعنی سلام می‌دادند و پول می‌ریختند، جمعیت هم خیلی بود یعنی خیابان را می‌بستند، شاید بالای چند هزار نفر جمعیت بودند خیلی وسیع و از همۀ شهرها هم می‌آمدند از راه‌های دور و نزدیک می‌آمدند. به‌هرحال من در ذهنم آمد که اصلاً جایی برای زیارت دارد یا ندارد؟ آیا استفاده تبلیغاتی می‌شود معاندین بکنند و بگویند که اینها خودشان [این‌طور هستند] پس ائمه‌شان هم همین‌طور بوده‌اند؟! در اینجا آیا صرف انتساب دلیل می‌شود؟! این یک مقداری شبهه داشت. شنیده شده که ظاهراً برنامه بر این است که ضریح را در شهرها نیز بگردانند.

استاد: البته خب هر چیزی به میزان خودش و در جای خودش صحیح است و باید نسبت به آن إعمال بشود و خروج از آن حد طبعاً مطلوب نیست و کم اهمیت جلوه دادن آن‌هم نیز مطلوب نیست. در اینکه این ضریح به نیت سیدالشهداء ساخته شد شکی نیست و بعد هم به همان مکان منتقل می‌شود و در آنجا قرار می‌گیرد. پس آیا ما می‌توانیم به‌صرف اینکه این ضریح الآن در جای خودش نیست، فرض کنید حالا خدای نکرده کسی بخواهد اهانتی کند و مثلاً آن را متلوّث کند یا... این حرام است یعنی این چیزی است که اگر از روی قصد حتی باشد کار حرامی انجام داده است چون خود وجدان انسان حاکی است که نفسِ انتساب، آن را از دایرۀ یک شیء مادۀ عادی خارج می‌کند. یک سنگی که اینجا هست حالا اگر نجس هم بشود مسئله‌ای نیست، آبش می‌کشید یا آن را کنار می‌اندازید یا آن را می‌شکنید، اما خود وجدان و فطرت این مسئله را به انسان متذکر می‌شود که انتسابی که الآن در اینجا هست و این انتساب هم مسلّم است که این بالأخره در آنجا نصب می‌شود، این با سایر اشیاء و با سایر مواد متفاوت است.