نقد افراط در ظواهر و ترویج فرهنگ توحیدی

اهمیت میانه‌روی در امور

خب این یک مقدار [از مسئله است] حالا این مسئله آیا باید باعث بشود آدم درمقابلش بایستد و السّلام علیک یا ابن‌رسول الله بگوید؟! ابن‌رسول الله که در اینجا نیست! ابن‌رسول الله در کربلاست! این دیگر السّلام علیک یا ابن‌رسول الله ندارد! یا زیارت خواندن، دیگر بدتر است! آدم بلند شود مثلاً زیارت عاشورا بخواند! بابا ضریح است، این ضریح که اینجا هست و... این خروج از حد می‌شود. هم آن‌طرف غلط است که انسان بیاید خدای نکرده اهانت کند و قصد [اهانت داشته باشد] و هم از این‌طرف غلط است که بیاید زیادی آن‌قدر مایه بگذارد که اصلاً انگار این در خودِ بالای بدن مطهر نصب شده است هردو غلط است. «خَیرُ الأُمورِ أوسَطُها»¹

بررسی لزوم ضریح برای قبر ائمه علیهم‌السّلام

تلمیذ: آیا وجود ضریح برای قبور ائمه علیهم‌السّلام لازم هست؟! درصورتی‌که در بعضی از دعاها داریم که مثلاً خودتان را روی قبر بیندازید یا بالای سر قبر بایستید یا دستتان را روی قبر بگذارید و این زیارت را الآن بخوانید، در زیارت‌نامه‌ها هست. وجود ضریح چه لزومی دارد؟!

استاد: بله. البته این یک مطلبی هست که این کارهایی که الآن دارد انجام می‌شود؛ این تذهیب‌ها و آینه‌کاری‌ها و خرج‌ها نسبت به این اماکن متبرکه چه صورتی دارد و چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟! خودِ بنده در همین مسائل متردّد هستم و شک دارم که آیا جایز هست که انسان این خرج‌ها را بکند یااینکه نه؟! یعنی چه حالا گنبد امام رضا علیه‌السّلام طلا باشد؟! برای چه؟! انسان طلا را خرج کند و به فقرا بدهد. بله، یک گنبد ساختن برای اینکه محفوظ باشند از آفتاب و برف و باران و اینها اشکال ندارد حالا انسان یک گنبدی بسازد و این گنبد بتن باشد و محکم باشد، اینها چه اشکال دارد؟! اما این خرج‌ها [جایز است]؟! مثلاً همین رواقی که اخیراً در مشهد درست کرده‌اند که ساختش چند سال طول کشید، یکی از آقایان داشت توضیح می‌داد که من در آنجا شاهد بودم که در ساخت این رواق و سقف‌ها، اینها میل به میل جلو می‌رفتند. این‌قدر [دقیق بودند]! بسیار خب! این هنرِ معماری، هنرِ مقرنس‌کاری، هنر کاشی‌کاری، آینه‌کاری، آن نقش‌هاٰ، زاویه‌های چوبی و امثال‌ذلک را این به این شکلِ دقیق درآوردن که موجب حیرت افراد در خارج بشود، این خودش از دیدگاه عموم و چشم عموم یک امر مطلوبی است به‌طوری‌که در همه‌جا همین‌طور است.