تبیین حقیقت قضا و قدر الهی

خب من خیال می‌کنم حالا به این مقدار که راجع به این مسئله صحبت شد [کافی است] البته مطالب زیاد است؛ مطالب بزرگان و همین‌طور اگر بخواهیم از شیخ صدوق و مرحوم مفید و مطالب مرحوم علم‌الهدی و همین‌طور متکلمین و یا مرحوم مجلسی در بحار نقل بکنیم اینها همه جای اشکال دارد و مطلب به درازا می‌کشد و خیال می‌کنم این مقدار که صحبت در مسئلۀ قضا و قدر و کیفیت تحقق قضا به قدر و کیفیت تحقق علم عنائی و کیفیت تحقق اعیان خارجی کردیم، مطلب را روشن کرده باشد. حالا باز اگر سؤالی هست إن‌شاءالله در جلسۀ آینده بخواهید به پاسخ به سؤالات در این زمینه بپردازیم شاید بهتر باشد. لذا رفقا در هر چیزی که مطالعه کردند یا در این چند روز می‌بینند یا برخورد می‌کنند اگر سؤالی هست یادداشت کنند که در همان‌جا صحبت بشود.

تلمیذ: بحث بداء را مثل اینکه قرار بود توضیح بفرمایید.

استاد: بسیار خب! می‌خواهید بحث بداء را توضیح می‌دهیم.

قبلاً صحبت کردیم. حالا که این مسائل روشن شد بداء هم روشن می‌شود من فراموش کرده بودم. بداء را هم در دنباله‌اش توضیح می‌دهیم. علیٰ‌کلّ‌حال به‌نظر می‌رسد در مسئلۀ قضا و قدر و علم کلی دیگر اشکالی نباشد و مسئله جای ابهامی نداشته باشد.

أللهم صلّ على محمد و آل محمّد