کیفیت تحقق عالم ذر و حقیقت ربوبیت

نمودار حق و نمودار حقیقت

اگر امیرالمؤمنین علیه‌السّلام مثل خودش با سیاست عمل می‌کرد، اشکش درمی‌آمد؟! هیهات! هیهات! این چه از علی دیده است؟! این چه صداقتی از علی دیده است؟! این چه مردانگی‌ای از علی دیده است؟! این چه کرامت و بزرگ‌منشی‌ای از علی دیده که در مقابل علی تا روز مرگش سرش پایین است و نمی‌تواند سر بلند کند؟! دیده دیگر!

خب شما ما را هم می‌بینید! بنده را عرض می‌کنم! دارید ما را می‌بینید! خب چه؟! خب دیدیمش دیگر! داریم می‌بینیم؛ روز و شبش را دیدیم و کارهایش را دیدیم و مسائل و اینها را همه داریم مشاهده می‌کنیم. اینها چه هستند؟! اینها هستند که نمودار حق و نمودار حقیقت هستند و اینها را باید در جلوی چشم گذاشت و به آنها نگاه کرد؛ این افراد و این اسوه‌ها و این خصوصیات را [باید نگاه کرد]. این را باید انسان انجام بدهد.

علیٰ‌کلِّ‌حال این مسئلۀ عالم ذر چیست؟! صحبت در این است که در این عالم که عالم اعیان است این آیه همان‌طوری‌که در جلسۀ گذشته عرض کردیم دلالت می‌کند که ما این اعتراف را در درون افراد گذاشته‌ایم! همین در درون معاویه هم گذاشته شد، اگر این در درون معاویه نبود که گریه نمی‌کرد. اگر در درون عمروعاص معیار حق و باطل نبود که دیگر برای علی گریه نمی‌کرد. اگر در سینه و قلب و نفس مأمون خبیث این ودیعۀ الهی قرار داده نشده باشد که او بر فقدان امام رضا گریه نمی‌کرد! پس معلوم است که هست ولی آن را به‌کار نمی‌گیرد. از او برای رشدش استفاده نمی‌کند و آن را برای ترقی استعمال نمی‌کند. ولی همان را امام رضا گرفته و امام رضا شده است ولی مأمون رد کرد و قبول نکرد لذا خَسِرَ الدنیا و الآخرة شد. همان را دارد، همان معیار را دارد. همان کیفیت در درونش هست.

لذا اقرار به ربوبیت و اقرار به توحید همان‌طوری‌که در برخی از روایات هست،¹ این در درون همه هست. آیه در اینجا دلالت بر این مسئله می‌کند، بنا بر رأی بعضی از بزرگان، این در همین تفسیر المیزان هست که آیه دلالت بر این می‌کند و این را هم رفقا بدانند که من جسارت نمی‌خواهم بکنم و ما کوچک‌تر از آن هستیم که بخواهیم نسبت به بزرگان، خدای نکرده، خدای نکرده [جسارت کنیم] ولی علیٰ‌کلِّ‌حال، فهم قاصر خودمان را عرض می‌کنیم.