
حقیقت عالم ذر و اقرار به ربوبیت
تبیین جایگاه عالم ملکوت در تفسیر آیه میثاق
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق معنای عالم ذر و تفسیر آیه شریفه «أَلَستُ بِرَبِّكُم» میپردازند. بحث با نقد دیدگاههایی آغاز میشود که حقایق وحیانی و عوالم غیبی را به مجاز و استعارههای دنیوی تقلیل میدهند. ایشان با استناد به روایات صحیحالسند، بر وجود عالمی پیش از عالم ماده تأکید کرده و تبیین میکنند که اقرار به ربوبیت الهی، حقیقتی تکوینی و نهادینه در ذات انسان است که در عالم ملکوت تحقق یافته است. در ادامه، ضمن نقد تفسیر برخی مفسران که این آیه را صرفاً به جریانهای دنیوی محدود میکنند، بر ضرورت تفکیک میان عالم ملک و عالم ملکوت تأکید میشود. در نهایت، استاد با اشاره به مراتب مختلف ایمان و تفاوت در ظهور این حقیقت فطری در افراد، بر لزوم بصیرت و تمرکز بر توحید حقیقی در مسیر سلوک تأکید میورزند.
حقیقت عالم ذر و اقرار به ربوبیت
3ببینید آیا این قضیه صحیح است که بخواهیم در کلمات وحی اینگونه دخل و تصرف کنیم و یک واقعیت وحیانی را مَجاز تلقی کنیم؟!
بله، ممکن است این استعارهای در این ذهن و در یک جایی باشد اما وقتی مسئله هنوز میتواند بر آن معنای حقیقی خودش حمل بشود دراینصورت چطور میتوانیم این را حمل بر آن [مَجاز] کنیم؟! راحتترین راهش برای اینجا [این است که] شما بهجای اینکه آن مثال خلاف را بزنید: بَنی الأمیر المَدینة که اصلاً بِناء که به معنای ساختن است و بخواهی آن ساختن را بَنی الأمیر بگویی دروغ است! ساختن به معنای دستور، به معنای مباشر، به معنای علل فاعلی و علل معدّه از باب [مَجاز] ممکن است اما اینکه شما بخواهید قضیه را به یک إسناد موت واقعی و تکوینی به پروردگار بدهید، خلاف است. راحتترین مثالش همین مثال برق است؛ آقا این برقی که الآن در اینجا این چراغ را روشن کرده این برق از کجا آمد؟ از کنتور مدرسه آمده است. پس میتوانید بگویید که کنتور باعث روشنایی این برق است زیرا اگر این کنتور نبود، این روشنایی هم الآن نبود. بعد میتوانید بگویید که اصلاً برق کنتور به ترانس شهر برمیگردد و تا آن نباشد این نمیتواند باشد و حتی میتوانید بگویید که اصلاً برقش به نیروگاه برمیگردد! اصلاً همۀ اینها درست، واقعی، حقیقی و منطبق با عین همان واقعیت است. همان دستگاهها و مکینههای مولّد کهربا که [تولیدشان] بهواسطۀ نیروگاههای گازی و یا سدها و امثالذلک هست، حقیقتاً و واقعاً برق از آنجا نشئت میگیرد یا نه؟ از روی هوا که برق نمیآید! از آنجا میگیرد؛ [یعنی این برق] در این شبکههای مختلف میآید؛ اول در ولتهای بسیار بالا مثلاً شصت هزار ولتی میآید و بعد همینطور پایین پایین میآید تااینکه به اینجا که میرسد 220 ولت میشود. این برقی که الآن از آنجا آمده و به اینجا رسیده است شما هرکدام از این وسائط بین راه را میتوانید برای حمل این محمول، موضوع قرار بدهید و واقعی و درست هم هست.
