حقیقت عالم ذر و اقرار به ربوبیت

این جریانی که در این عالم هست، حکایت از وجود یک عالم قبل نمی‌کند. بله! آن آیات دیگر دلالت بر وجود عالم ملکوت و اینها دارد؛ این عالم هم دلالت بر وجود یک جریاناتی می‌کند و این دو ارتباطی با همدیگر ندارند. علیٰ‌کلّ‌حال باید بگوییم و به این مسئله باید توجه داشته باشیم یعنی در مطالب علمی مطالبی هست که نمی‌شود در آن مسامحه و شوخی کرد و هر کسی باید بتواند مطلب خودش و رأی خودش را بیان کند. بزرگواری علما به‌جای خود محفوظ است. مرحوم آقای بروجردی ـ رحمةالله‌علیه ـ در همین مسجد اعظم همیشه می‌فرمودند: بزرگواری علما، طلاب را مانع از تحصیل و تفکر و مطالعه نشود! علما بوده‌اند، همیشه بوده‌اند ولی معصوم نیستند، معصوم چهارده نفر هستند. حالا این یک مسئلۀ واضحی است.

روی ‌این ‌جهت باید عرض بکنیم که اگر آیات را بخواهیم به همدیگر ملتصق کنیم و باهم ترکیب کنیم، نحوۀ ترکیب باید به‌نحوی باشد که از نقطه‌نظر معنا با خود مفهوم آیه منافات نداشته باشد اما اگر بخواهد منافاتی در اینجا پیش بیاید، آن‌وقت نمی‌توانیم بگوییم که مقصود از این آیه این [مطلب] است. ما می‌گوییم که این آیۀ ﴿وَإِذۡ أَخَذَ رَبُّكَ﴾ مربوط به عالم ذر است اصلاً صراحت دارد یا حداقل ظهور دارد اما اگر شما می‌فرمایید که این آیه مربوط به جریان خلقت در دنیاست پس دیگر شما نمی‌توانید این را به عالم ذر بچسبانید.

بله! ما عالم ذری داشته باشیم یا نداشته باشیم، وقتی افراد در این دنیا بیایند و سرشان به سنگ بخورد، می‌گویند که یا الله! یا الله! این را قبول داریم! خب این به عالم ذر چه مربوط است؟! چه ربطی به عالم ذر دارد؟! این چه ربطی به ﴿بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ﴾ دارد؟! آن به‌جای خودش محفوظ است. این مطلب اول است.

مطلب دوم اینکه در جایی که روایات صریحه و صحیح‌السند از معصومین علیهم‌السّلام نسبت به ترجمۀ آیات داریم یا حداقل نسبت به مفهوم آیات، نه حالا ترجمه، نسبت به محکیّ آیات مربوط به عالم ذَر داریم، شما چگونه این را حمل بر یک معنای دنیوی می‌کنید؟! آن دفعه خدمتتان عرض کردم که در جریان حضرت موسی آیه می‌گوید که سِحر آنها را گرفت ﴿تَلۡقَفُ﴾¹ و آنها را باطل کرد، یعنی حبال آنها را گرفت و همه را بلعید. آن‌وقت دیگر نمی‌توانیم بگوییم که در اینجا به یک نحوی بوده یا یک کاری کرده که از چشم آنها افتاد، این ظهور آیه است! ولی از آن‌طرف وقتی که می‌‌بینیم روایت از امام موسی بن جعفر یا از امام رضا علیهم‌السّلام بر این است که همین بلع، بلع ظاهری بود،² آن‌وقت ما در اینجا بیاییم آیه را به یک معنای دیگر معنا کنیم؟! خود حضرت می‌گوید: منظور از آیه این است که بلع بوده و تمام آنها را بلعید، این ریسمان‌هایی که در دستشان گرفتند دیگر در دستشان هیچ نبود و خالی بود! ریسمان‌ها کجاست؟! در عصای موسی رفت! حالا برو درش بیاور! رفت و تمام شد! بنا‌بر‌این وقتی که امام علیه‌السّلام می‌آید آیه را این‌طور معنا می‌کند ما دیگر نمی‌توانیم این آیه را بر یک معنای دیگر حمل کنیم! اگر روایت نبود، آن‌وقت تازه می‌آمدیم بحث می‌کردیم که آیا جا برای این تعبیر هست یا نیست؟ ولی وقتی که امام خودش می‌آید این آیه را برای ما معنا می‌کند آن‌وقت بگوییم که نه، ممکن است معنا این‌طوری باشد؟! خب این را که نمی‌توانیم در اینجا بگوییم.