حقیقت عالم ذر و اقرار به ربوبیت

یعنی این‌طور خدا یمین و شمال ندارد. «کلتا یَدی الرَّحمَن یَمین» یک جملۀ معترضه است. [در ادامه دارد]:

فَقالَ: یا أصحابِ الیَمین فاستجابوا لَهُ فَقالوا: لبیک رَبنا و سَعدیک. قالَ ﴿أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡ قَالُواْ بَلَىٰ﴾،¹ قالَ: یا أصحاب الشمال فاستجابوا لَهُ فَقالوا: لبیک رَبنا و سَعدیک قالَ: ﴿أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡ قَالُواْ بَلَىٰ﴾.»²

پس هردو در اینجا اقرار به ربوبیت کرده‌اند؛ هم اصحاب یمین و هم اصحاب شمال. بعد یک تتمۀ جالبی هم دارد که حالا دیگر خودتان ببینید.

خب این روایاتی که در اینجا هست، تمام این روایات دلالت می‌کند بر اینکه‌ قبل از خلقتِ این عالم که عالم ماده و عالم شهادت باشد، یک عالم دیگری در سلسلۀ عوالم ربوبی بوده که در آنجا همین حقیقت آدم و عالم تحقق پیدا کرده است منتها تحقق این در آنجا تحقق عینی و تحقق مُلکی نبوده است بلکه تحققِ تجردی بوده و در آن تحقق تجردی، این سؤال و جواب انجام گرفته است. آن تحقق تجردی و تحققِ ملکوتی و تحققِ ذرّی در آنجا بوده است ولی حقیقت این معنا در آنجا قرار داده شده و این‌طور نبوده که آمادگی برای این مسئله در آنجا گذاشته شده باشد. یک دانۀ سیب نبوده که آمادگی برای تبدیل به یک درخت شدن را داشته بلکه خود درخت سیب بوده منتها درخت سیبی که جنبۀ مُلکی و جنبۀ ثقلی نداشته بلکه همان حقیقت تجردی او که همان واقعیت اوست که متبدّل به یک حقیقت ثقلی و مادی و ملکوتی می‌شود در آنجا خود این درخت تحقق داشته و متحقق بوده است نه‌اینکه خدا در آنجا تخم درخت سیب را درست کرده و بعد هم گفته که ما در آنجا اقرار به ربوبیت را گذاشتیم و بعداً هم تو هر سال شصت هفتاد کیلو هم سیب می‌دهی و همۀ اینها را گفتیم که قبول می‌کنی؟ [گفتی که] بله قبول می‌کنیم! اگر آب به ما بدهند و کود هم پایمان بریزند، ما سالانه شصت هفتاد کیلو برایتان سیب می‌آوریم!