حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در خلقت انسان

عالم ذر، عالم علة العلّل براى همۀ عوالم انسان

مُثُل افلاطونى همان عالم ذر

روى این جهت عالم ذر مى‌شود عالم علة العلّل براى همۀ عوالمى كه بر انسان جریان دارند. یعنى بر آن نقطۀ اولىٰ خلقت انسان كه عبارت از آن ربطیت محضه و مقام خلافةاللهى و همان انسان حقیقى است كه از آن تعبیر به مُثُل افلاطونیه هم مى‌شود كرد. پس ببینید چطورى ما اینها را به‌هم ربط دادیم. مُثُل افلاطونى همین عالم ذر است كه این عالم ذر یك عالمى است كه در آن عالم چه صد سال قبلى‌ها چه الآن چه بعدى‌ها همه باهم سر یك سفره‌اند. دیگر در آنجا قبل و بعد نیست. درست است همه سر یك سفره نشسته‌اند اما این اول است، این آخر است ولى همه در یك جا نشسته‌اند. قبلیت و بعدیت ندارد كه این مزاحم این باشد یا وجود این مزاحم براى آن باشد. همه نشسته‌اند منتها براى خلقت دنیایشان ترتیب است؛ این بعد از این است. شنبه كه بعد از یكشنبه نمى‌آید. نه! اول شنبه می‌آید بعد یكشنبه‌ مى‌آید بعد دوشنبه، مى‌گویید: نه ما امروز كه چهارشنبه است را مى‌خواهیم یكشنبه قرار بدهیم! چه کسی گفته؟!

مى‌گویند: آقاجان باید صبر كرد پنج‌شنبه، جمعه، شنبه، سه روز دیگر بگذرد، تازه نوبت یكشنبه بشود. می‌گوید: نه اصلاً بیایید عوض كنیم! چه کسی گفته؟! سه چهار تا، 28تا! اینجا ما ناممكن را ممكن كردیم! بالأخره اینجا همین است دیگر! بالأخره اینجا هر چیزى ممكن مى‌شود دیگر! سه چهارتا مى‌شود 28تا!! خب فردا كه پنج‌شنبه است را مى‌گوییم: اصلاً یكشنبه! چه اشكالى دارد؟! اصلاً ما مى‌گوییم: فردا یكشنبه است! طفره مى‌رویم! قائل به طفره مى‌شویم! طفره اشكال دارد؟! نه! هیچ اشكال ندارد! خلاصه هیچ‌ چیزی در این مملكت اشكالى ندارد!

معنای حقیقی عالم ذر

خلاصه این كارى كه الآن ما داریم مى‌كنیم، عبارت از این است كه تصور یك مرحلۀ قبل را مى‌كنیم كه آن مرحلۀ قبل یك عالمى است که در آن عالم فرض كنید یك ارواحى خلق شده‌اند، «جنودٌ مجنّدة» هستند¹ و خداى متعال در آن خلقت ارواح، این مسئلۀ اقرار به ربوبیت را براى آنها قرار داده است. اقرار به ربوبیت در عالم ذر یعنى ارتباط بین انسان و پروردگار. این اقرار به ربوبیت است، نه صرف اقرار به ربوبیتى كه مى‌گویند. آن حقیقت مقام خلافة‌اللهى كه همان تجلى توحید در ذات إنسان بِما هو إنسان است را عالم ذر مى‌گویند.