اثبات عدم تنافی عین ثابت با وجود حق

اما مى‌توانیم خیلى به‌طور آسان و خیلى واضح و روشن این مطلب را حل كنیم و آن این است ‌كه هر تعیّنى كه از آن ذات تعلق پیدا می‌کند آیا آن تعیّن خارج از ذات است یا نه؟ دو دوتا، چهارتا. اگر خارج از ذات است پس این بینونیّت است و منافات با بالصرافه بودن دارد و اگر خارج از ذات نیست در همان عین ذات آیا آن وجود بالصرافه شامل او مى‌شود یا نمى‌شود؟! اگر شامل او شد بنابراین او وجود بالصرافه به تجرد خودش آن مقیَّد را هم در درون خودش جاى داد در عین‌ اینکه كه شما به او عین ثابت مى‌گویید! خب این با همدیگر منافات ندارد و این حقیقت و جوهره و خصوصیت وجود حضرت حق است كه وجود واحد بالصرافه و بسیط است چون وجود حق وجود لاحدّى و اطلاقى است لذا تحقق عین ثابت در آن وجود اطلاقى منافى با محوضتِ عین ثابت و فناء او و تجرد آن وجودِ اطلاقى ندارد و باهم جمع مى‌شوند، حالا شما همین مطلب را مدّنظر بگیر و پایین بیا؛ آن عین ثابت كه تبدیل به آن وجود ملكوتى مى‌شود باز همین است و آن وجود ملكوتى که [تبدیل به] ‌وجود مثالى می‌شود باز به همین كیفیت است و وجود مثالى كه در عالم مُلك متحقق و بارز به یك وجود مُلكى و به یك وجود خارجى و به وجود جسمى مى‌شود [باز همین است] بنابراین تمام عالم وجود، همه در وجود بالصرافه و وجود حق محوضت دارند و هیچ اشكالى هم ندارد. این همین‌طور است، آن همین‌طور است، دیگری همین‌طور است و... تمام آنچه را كه در این عالم احساس مى‌كنید جسم است، خیال مى‌كنید جسمیت منافات دارد ولى این جسمیت یك تشكّل و یك تنوّعى است كه این تنوّع باعث‌ شده شما از آن حقیقت مجرده غفلت كنید درحالى‌كه آن حقیقت مجرده در همین تشكّل هم رسوخ كرده و نیزه‌اش را هم در همین وجود بالصرافه، در همین وجود خارجى، تشكّل خارجى و تعیّن خارجى فرو كرده است و همۀ اینها آمده است.