وحدت در عین کثرت در نظام هستی
تبیین چگونگی استناد کثرات عالم به اراده و ذات الهی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از مباحث بنیادین فلسفی و عرفانی یعنی نحوه استناد کثرات و تعینات عالم به ذات واحد و بسیط پروردگار می‌پردازد. بحث با بررسی دیدگاه‌های مختلف پیرامون تحقق مثل و عوارض اشیاء آغاز شده و با نقد برخی برداشت‌های رایج، بر این نکته تأکید می‌شود که تمام آنچه در عالم خارج تحقق می‌یابد، شئون و متشئنات ذات واحد حق‌تعالی هستند. استاد با بهره‌گیری از مثال‌های ملموس، چگونگی تصرف اراده الهی در ذات برای ایجاد تعینات مختلف را تشریح کرده و بر این اصل بدیهی تأکید می‌کند که عدم، قابلیت علیت ندارد و هر موجودی باید مستند به یک امر وجودی باشد. در نهایت، با اشاره به جایگاه عالم مثال به عنوان واسطه تحقق عوارض و تفاوت سعه وجودی افراد، این مبحث به عنوان شاه‌کلید فهم توحید علمی و عینی معرفی می‌شود که درک صحیح آن، راهگشای بسیاری از ابهامات در شناخت اولیاء الهی و نظام خلقت است.
وحدت در عین کثرت در نظام هستی
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از مباحث بنیادین فلسفی و عرفانی یعنی نحوه استناد کثرات و تعینات عالم به ذات واحد و بسیط پروردگار می‌پردازد. بحث با بررسی دیدگاه‌های مختلف پیرامون تحقق مثل و عوارض اشیاء آغاز شده و با نقد برخی برداشت‌های رایج، بر این نکته تأکید می‌شود که تمام آنچه در عالم خارج تحقق می‌یابد، شئون و متشئنات ذات واحد حق‌تعالی هستند. استاد با بهره‌گیری از مثال‌های ملموس، چگونگی تصرف اراده الهی در ذات برای ایجاد تعینات مختلف را تشریح کرده و بر این اصل بدیهی تأکید می‌کند که عدم، قابلیت علیت ندارد و هر موجودی باید مستند به یک امر وجودی باشد. در نهایت، با اشاره به جایگاه عالم مثال به عنوان واسطه تحقق عوارض و تفاوت سعه وجودی افراد، این مبحث به عنوان شاه‌کلید فهم توحید علمی و عینی معرفی می‌شود که درک صحیح آن، راهگشای بسیاری از ابهامات در شناخت اولیاء الهی و نظام خلقت است.
وحدت در عین کثرت در نظام هستی
12این سلسلۀ عللى كه داریم مى‌بینیم اینها در خارج كه نیست ـ البته با آن بیانى كه ما در مدت‌هاى گذشته دقیق [بحث] کردیم همۀ اینها در خارج هم هست! حالا فعلاً به آن كار نداریم حالا كسانى كه این بحث‌ها را مى‌شنوند خیلى قاطى مى‌كنند! لذا فعلاً مى‌گوییم که در خارج نیست ـ خب اینكه دارد الآن مى‌بیند این مثال را كه دارد مى‌بیند، این را كه نمى‌توانیم بگوییم که نبوده است بابا این مسائل در تاریخ هست. این كه دارد مى‌بیند، همۀ آن سلسلۀ عللى كه در خارج تأثیرگذار است آنها را هم دارد مى‌بیند. خب وقتى آن اتفاق مى‌افتد خارج هم اتفاق مى‌افتد! بنابراین همۀ اینها به ارادۀ مرید برمى‌گردد.
تلمیذ: پس اختلاف در اعراض خارجیۀ مادى به عالم مثال برمى‌گردد و به رب‌النوع برنمى‌گردد؟
استاد: چرا دیگر، همه‌اش همین است، وقتى كه آن برمى‌گردد خصوصیات را هم خودش ایجاد مى‌كند، هم ذات و خارج كه از آن تعبیر به وجود اول یا كمال اول است و همین وجود ثانى و كمال ثانى همه به یكى برمى‌گردد.
تلمیذ: خود مثال هم یك رب‌النوع مى‌خواهد.
استاد: بله.
أللهم صلّ على محمد و آل محمّد