
تبیین حقیقت وجود و جایگاه تعینات در هستی
تحلیل نسبت میان وجود مطلق و عوارض خارجی در حکمت متعالیه
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق حقیقت وجود و نحوه ظهور آن در قالب تعینات و عوارض خارجی میپردازد. بحث با نقد دیدگاههای رایج پیرامون ماهیت و عوارض آغاز شده و با بررسی مقام هوهویت و وجود بحت و بسیط ادامه مییابد. در این مسیر، استاد با بهرهگیری از مثالهای ملموس و تحلیلهای دقیق فلسفی، به تبیین این نکته میپردازد که عوارض و تعینات، اموری خارج از حقیقت وجود نیستند، بلکه شئونات و اطوار همان حقیقت واحدند که به صورتهای گوناگون ظاهر شدهاند. در ادامه، مباحثی پیرامون مفهوم وصف و شرط در اصول فقه مطرح میشود تا دقت در فهم کلام معصوم و پرهیز از برداشتهای سطحی از اطلاق و تقیید تبیین گردد. در نهایت، با نقد نظریه رتبهبندی وجودات، بر اتحاد ماده و صورت و عرض در حقیقت واحد تأکید میشود تا روشن گردد که تصور مراتب در عالم خارج، امری اعتباری و تعقلی است.
تبیین حقیقت وجود و جایگاه تعینات در هستی
7وقتى كه شما دارید اطلاقیت آن وجود بحت و بسیط را درنظر مىگیرید، آیا ممكن است شما اطلاقى را تصور كنید كه نتواند آن اطلاق با قید جمع بشود؟! آن كه دیگر اطلاق نیست، شما از اول دوتا مقید دارید. مثل اینكه شارع یا متكلم بیاید بگوید: أکرمِ العالِم المُتَّقى بعد هم یك مورد دیگر بگوید: ـ اصلاً دلش مىخواهد خدا بگوید، به تقوا كارى ندارد ـ أکرمِ العالِم الغیرِ المُتَّقى، دلش مىخواهد، حالا به یك لحاظى دل آن عالم را بهدست بیاورد و یا ملاحظاتى كه خودش دارد، مىخواهد هردو را لحاظ كند لذا از اول در اینجا اطلاقى نیاورده ذكر بكند یااینكه اصلاً از اول آمده گفته: أکرمِ العالِم الغیرِ المُتَّقى اصلاً متقى را نگفته و صحبت از تقوا نیست، شما باید بگردید ببینید عالم [غیر] متقى كجاست، آنوقت كل جمعیت را باید اكرام كنید! از اول تا آخر إلا ما خَرَجَ بِالدَلیل ولى اگر از اول آمد گفت: أکرمِ العالِم المُتَّقى، آنوقت باید یك شمع با یك چراغ در دستت بگیرى، دور دنیا را بگردى ببینى متقی كجاست! باید ببینى متقى كجاست! اى ددم واى!
آدم چیزهایى مىبیند که ...! خیلى عالى، واقعاً كه عالى است. باید بگردید تا ببینید كه آن عالم متقى را كجا مىشود پیدا كرد!
خب در اینجا از اول دوتا مقید وجود دارد و ما از اول مطلق نداریم، ولى اگر گفت: أکرمِ العالِم، این عالم مطلق مىشود. حالا بعد از یك دقیقه مىگویید: أکرمِ العالِم المُتَّقى، خب در اینجا منظور متكلم چیست؟! چون مجلس، مجلس واحد بوده این دلیل بر این است كه مطلق در اینجا مورد لحاظ نیست، یك وقتى مىرود و دو روز از قضیه مىگذرد و یك هفته مىگذرد، موقع اكرام هم مىگذرد، بعداً مىآید مىگوید: أکرمِ العالم، آقا شما هفتۀ قبل گفتید: أکرمِ العالم ما رفتیم غیر متقىها را همه اكرام كردیم، خانه پر شد! خیابان هم پر شد، شهر هم همه پر شد، هر كسى شنیده بود آمد. وقتى مىبینند یكجا روضه هست یا سور است مىروند، همدیگر را خبر مىكنند. ندیدهاید؟! خلقالله همدیگر را خبر مىكنند و بلند مىشوند موقع شام یا نهار مىآیند. موقع روضه كه مىشود یكى آنجا دارد چرت مىزند، یكى هم آنجا خوابش گرفته، یكى هم آنجا دارد با رفیقش صحبت مىكند، چهارتا آنجا و سهتا و دوتا حرف میزنند اما همینكه موقع سفره انداختن شد و روضه هم تمام شد جمعیتی که در خانه و خیابان ایستاده [به داخل میآید] ماشاءالله چقدر این امام حسین طرفدار دارد! خدا زیاد كند! توجه مىكنید؟!
