تبیین کیفیت اعجاز انبیاء و اولیاء
بررسی نسبت اراده ولیّ الهی با قانون علیت
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق کیفیت وقوع معجزات انبیاء و اولیاء الهی میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای رایج در خصوص خرق قانون علیت آغاز میشود و با تحلیل چگونگی استناد افعال خارقالعاده به اراده ولیّ الهی ادامه مییابد. در این مسیر، ضمن بررسی نمونههای تاریخی مانند تبدیل عصای حضرت موسی به اژدها و معجزات منسوب به ائمه اطهار، این نکته تبیین میشود که معجزه به معنای نقض نظام هستی نیست، بلکه تصرفی است که در مراتب وجودی و عوالم ربوبی صورت میگیرد. استاد با رد نظریه طیشدن زمان در عرض، بر این نکته تأکید میکنند که اراده ولیّ الهی با عبور از عوالم مثال و ملکوت، حقیقت خارجی را در عالم ماده محقق میسازد. در نهایت، این بحث به اصلاح نگاه به مفهوم ماده و جایگاه آن در نظام هستی منجر میشود و نشان میدهد که چگونه اراده الهی، بدون شکستن قانون علیت، تغییرات بنیادین در عالم خارج ایجاد میکند.
مرتب سازی:
تبیین کیفیت اعجاز انبیاء و اولیاء
1درس هفتصد و هشتاد و نهم
کیفیت اعجاز انبیاء
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم
مطلب مرحوم شیخ و دلیلى كه راجع به مسئلۀ تدبیر عقل مستقل و استناد این افاعیل به یك عقل مدیر و مدبر آوردند، مطلب قابل توجهى است و عرض شد كه اشكالى كه مرحوم علامه ـ رضوان الله تعالی علیه ـ در اینجا فرمودند بر اینكه بالأخره این اختلافات باید یك منشأ مادى داشته باشد زیرا ارتباط بین آن عقل مدیر و مدبر با آن مصادیق نوعیۀ تحت طبیعت خود به یك منوال و به یك شكل خواهد بود، زیرا آن حقیقت طبیعیه و نوعیه قابل تشكیك نیست. در اینجا عرض شد كه این مطلب بهنظر غیرموجه مىنماید زیرا آن عقلى كه خود، مدیر و مدبر و منجّزِ مصادیق نوعیه هست همان عقل، کیفیت خصوصیت آن مصادیق را كه در تحت این حقیقت نوعیه هستند تدبیر مىكند و دیگر نیازى به تخصیص نیست مضافاً به اینكه ما همین اشكال را در خود تخصیص هم انجام دادیم و گفتیم كه خود مخصصها هم باید در تحت یك عقل مستقل باشند و هَلُمَّ جَرّاً و یَتسلسل زیرا برگشت اختلاف در تخصصها هم به اختلاف در حقیقت آن طبیعت نوعیه است زیرا خود مخصصها هم داراى طبیعت نوعیه هستند و هزاران مخصص وجود دارد تااینكه یك مصداق خارجى، صورت خارجى پیدا بكند و همۀ آنها با همدیگر اختلاف دارند.
جریان حقیقت علیت در همۀ عوالم ربوبى و ماده و شهادت
این مسئله بهنظر مىرسد كه ناشى از برداشتى است كه قبلاً هم ما در این مورد صحبت كردیم و آن این است كه در كیفیت استناد حقائق خارجیه ـ بهخصوص این قضیه در مصادیق مادى در عالم ملك و شهادت خیلى محسوس و مشخص است ـ به حقائق عالم ربوبى كه عوالم مجرد و عوالم غیبى است یك اختلاف در توجیهى قبلاً عرض شد با آنچه را كه مرحوم علامه ـ رحمةاللهعلیه ـ اگر یادتان باشد در باب كیفیت معجزات انبیاء و اولوالعزم ذكر مىكنند. البته منظور از اولوالعزم نهاینکه انبیاء و مرسلین هستند بلكه هر كسى كه داراى عزم و داراى مرتبۀ عزم یعنى انشاء باشد، مرتبۀ اراده را عزم مىگویند، عزیمت یعنى انشاء و عزائم یعنى آنچه را كه جنبۀ تأثیر و انشائی دارد، یعنی مىخواهم بگویم که همۀ این مباحث با همدیگر ارتباط دارد، اگر ما اینها را در اینجا دقت كنیم در آن مسائل هم مىتوانیم به نكتههایى برسیم.