شرح خطبه مصنّف (2)

(غُرَرُ الفَرَائِد)؛ «الفریدة» هی الجوهر النّفیسة آن گوهر نفیس را فریده می‌گویند و الدرُّ إذا نُظِم و دُرّ می‌گویند وقتی که به نظم و رشته در بیاید، و «الغُرر» جمع «الأغَرُّ». غُرَر جمع أغرّ است.

و أمَّا الغُرر فی عنوانات مسائل الکتاب و اما غُرَر که بعداً در عنوان‌های مسائل کتاب آن را ذکر می‌کنیم، فإمَّا هکذا؛ یا جمع اغرّ است و إمَّا بفتح الأوَّل و یا غَرَر با فتحه بخوانید از غَرَّ وجهُهُ أی أبیضّ.مصدر «غَرَّ وجهُه» أی أبیضَّ و صار ذا غَرَّةٍ؛ غَرَرٌ فی بداهة الوجود؛ یعنی نما و روشنایی و نوری که در بحث بداهت وجود می‌خواهد به‌دست انسان بدهد.

هر دو درست است. اگر غُرر بخوانیم که همان جمع أغرّ است یعنی آن مطالب خیلی نورانی و روشن.

(أوْدَعْتُ فِیهَا عُقَدَ الْعَقَائِدِ)؛ در این غرر خودم، عقائد معقود و موضوع و قابل اعتناء را به ودیعه گذاشتم.

هذا من قبیل «لَجین الماء»؛

«در مطوّل داریم که ذَهَبُ الأصیل علی لَجین الماء یا بعضی لُجَین خوانده‌اند.¹ ماء اللّجین؛ لجین یعنی فضّه، در آنجا که دریا را در هنگام بعد از ظهر وقتی که خورشید به دریا می‌خورد تشبیه می‌کند و تبدیل می‌کند به دریایی از فضّه و نقره. این اضافۀ مضافٌ‌إلیه به مضاف یعنی اضافۀ وصف به موصوف خودش است.»

«الآن می‌خواهم وارد در مقصودم بشوم [به عنایت و نظر پروردگارم که واجب‌الوجود است].»

«زمام تمام امور و ذوات به‌دست پروردگار است و تمام این ذوات در افعال خودشان از او استمداد می‌کنند.»

هذا البیت فی موضع التعلیل این بیت در موضع تعلیل است و المصراع الأوّل اشارةٌ الی التوحید الذاتی و مصراع اول اشاره به توحید ذاتی است که تمام ذوات به‌دست او است.

یعنی سر رشته همۀ ذوات او است و هیچ ذاتی در وجود خودش استقلال ندارد که این همان توحید ذاتی است.