لزوم منشأ خارجی برای امور اعتباری و انتزاعات ذهن

کرامات پیامبر و ائمه علیهم السلام، نمونه‌هایی از توانایی ذهن در گسترش مابإزاء خارجی

شما این مطلبی که در اینجا هست را در ذهن بیاورید ـ ما از راه عرفان عملی یا عرفان نظری برای تحقّق برهان خودمان استفاده می‌کنیم ـ یعنی ذهن هم همین کار را انجام می‌دهد. مگر ذهن چه‌کار می‌کند؟! حالا بعداً می‌گوییم که تمام اینها کار ذهن است، حتّی تحقّق خارجی هم کار ذهن است؛ یعنی تا ذهن به آن ماهیّت تکثّر ندهد، شخص در خارج نمی‌تواند این را محقق بکند؛ برای ذهن است.

ذهن همین کار را انجام می‌دهد، منتها ذهن ولیّ خدا؛ آن شخصی که قدرت نفس پیدا کرده است قادر است بر اینکه آنچه در مخیّله و ذهنش می‌آید را لباس خارج بدهد. مثل معجزه‌ای که امام رضا علیه السّلام کردند و شیر روی پرده را تبدیل به شیر (موجود) زنده کردند¹ ولی ذهن بنده نمی‌تواند این کار را در عالم خارج انجام بدهد. بنده هم می‌توانم در ذهن خودم همان شیری که روی پرده است را تبدیل به شیر خارجی بکنم، ولی فقط در عالم ذهن می‌توانم این کار را بکنم.

امام رضا علیه السّلام می‌توانند آن را واقعاً تبدیل به شیر خارجی بکنند، ولی من قدرتم(زور من) به امام رضا علیه السّلام نمی‌رسد، پس آن را در ذهن خودم تبدیل به شیر خارجی می‌کنم! مُسیلمه کذّاب می‌گفت که من هم معجزه می‌کنم؛ آب دهان در چاه می‌انداخت چاه خشک می‌شد، ولی پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم آب دهان مبارک خود را در چاه می‌انداختند و چاه خشک پر آب می‌شد². فرق بین ما و امام رضا علیه السّلام هم همین است که آن شیئی را که ما در ذهن می‌آوریم، امام رضا علیه السّلام در خارج می‌آورند و می‌گویند اگر شما هم می‌توانید بیاورید!

ذهن ما از این نقطه نظر که می‌تواند یک امر جزئی، مشخّص، مقیّد، محدود و محقق خارجی را در عالم ذهن و در عالم نفس، به آن کثرت بدهد. حالا چطور ممکن است ماهیّت با توجه به برهان دیگری که آن را در بحث وجود ذهنی می‌گوییم [اینکه بعینه همان وجود خارجی است در ذهن متکثّر بشود، ولی در خارج مشخّص و غیرمتکثّر باشد؟!]