رابطه وجود و ماهیت و بطلان اصالت ماهیت
چرایی اعتباری بودن ماهیت و تحقق خارجی وجود
رابطه وجود و ماهیت، محور اصلی این جلسه است و آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با تبیین معنای ماهیت، نشان می‌دهد که ماهیت چیزی جز حدود و تعینات وجود نیست و تحقق مستقل در خارج ندارد. بحث از ترکیب ممکنات از وجود و ماهیت آغاز می‌شود، سپس با توضیح تفاوت مقام ثبوت و اثبات و تبیین اینکه همه آثار و کمالات به خود وجود بازمی‌گردد، روشن می‌شود که اختلاف موجودات از تفاوت مراتب و تعینات وجود ناشی است، نه از حقیقتی مستقل به نام ماهیت. در ادامه، استاد ادله بطلان تحقق هم‌زمان وجود و ماهیت را بررسی می‌کند و با استناد به مسئله سنخیت علت و معلول و نحوه صدور موجودات، اشکالات نظریه اصالت ماهیت را بیان می‌کند. نتیجه بحث آن است که تنها وجود اصیل است و پذیرش اصالت ماهیت، در مباحث فلسفی و عرفانی، پیامدهای نادرست و ناسازگار فراوانی به دنبال خواهد داشت.
رابطه وجود و ماهیت و بطلان اصالت ماهیت
توضیحات:
رابطه وجود و ماهیت، محور اصلی این جلسه است و آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با تبیین معنای ماهیت، نشان می‌دهد که ماهیت چیزی جز حدود و تعینات وجود نیست و تحقق مستقل در خارج ندارد. بحث از ترکیب ممکنات از وجود و ماهیت آغاز می‌شود، سپس با توضیح تفاوت مقام ثبوت و اثبات و تبیین اینکه همه آثار و کمالات به خود وجود بازمی‌گردد، روشن می‌شود که اختلاف موجودات از تفاوت مراتب و تعینات وجود ناشی است، نه از حقیقتی مستقل به نام ماهیت. در ادامه، استاد ادله بطلان تحقق هم‌زمان وجود و ماهیت را بررسی می‌کند و با استناد به مسئله سنخیت علت و معلول و نحوه صدور موجودات، اشکالات نظریه اصالت ماهیت را بیان می‌کند. نتیجه بحث آن است که تنها وجود اصیل است و پذیرش اصالت ماهیت، در مباحث فلسفی و عرفانی، پیامدهای نادرست و ناسازگار فراوانی به دنبال خواهد داشت.
رابطه وجود و ماهیت و بطلان اصالت ماهیت
6هرچه در عالم هست، وجود است و تمام آثار مربوط به وجود است. و این آثار و تفاوت‌ها فقط به این بستگی دارد که این جناب وجود چه قالبی به خودش می‌گیرد و به چه شکلی می‌خواهد در بیاید.
درست مثل یک منبری می‌ماند که وظیفه‌اش تأیید و تقریر پیش‌نماز است و در هر مجلسی به مناسبت آن مجلس صحبت کردن. اگر منبری را در مجلس ختم ببرید از مردم گریه می‌گیرد، بر سرش می‌زند و مردم را وادار به بر سر زدن می‌کند. همین منبری را ساعت بعد در مجلس عروسی ببرید شروع می‌کند به خنداندن مردم.
اگر این منبری در این مسجد برود، از این پیش نماز تعریف می‌کند و اگر در مسجدی برود که پیش‌نماز آن با پیش‌نماز مسجد قبل مخالف باشد، شروع می‌کند از این پیش‌نماز دیگر تعریف کردن. منبری می‌گوید که من نوکر پول هستم و کاری ندارم به اینکه این پیش نماز با آن پیش نماز آشنا است، غریبه است، اختلاف دارد یا ندارد.
پس ما می‌توانیم هر لحظه به شکلی درآمدن وجود را در وجود این منبری‌ها تصوّر بکنیم! بسته به اینکه ایشان را در کجا دعوت می‌کنند، ایشان به مناسبت همان مجلس مطلب را قرار می‌دهد؛ در یک‌جا می‌رود می‌خندد، در یک‌جا می‌رود گریه می‌کند، در یک‌جا می‌رود شوخی می‌کند، در یک‌جا می‌رود ابکاء می‌کند. اینها همه بسته به حال منبری است.
پس این منبری به هر شکلی می‌تواند خود را در بیاورد و حالا به هر شکلی که در آمد، آثار خصوصِ همان موقع را به خود می‌گیرد. پس تمام این آثار در وجود ایشان هستند، منتها بسته به این است که وجود ایشان در هر ظرفی چه نوع شکلی را در خارج محقق بکند و بر اساس تحقق آن شکل چه آثاری را از خودش به وجود بیاورد.
این وجود ما هم همین‌طور است؛ اگر شما تمام آثار مختلفی که مربوط به عناصر عالم مادّه است و آثاری که مربوط به مجرّدات است را لحاظ بکنید، می‌بینید که برگشت همه به وجود است. این وجود با این قید، این اثر در او هست و این وجود با آن قید، آن اثر دیگر در او هست.