
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
نقد تشکیک در ماهیت و مراتب اشتداد وجود
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا استدلال سوم حکیم سبزواری را بر پایه تقدم علت بر معلول و نفی تشکیک در ماهیت شرح میدهد و سپس اشکالات آن را از دیدگاه طرفداران اصالت ماهیت بررسی میکند. در ادامه، نقش تعین خارجی، نسبت ماهیت با جعل و منشأ شدت و ضعف موجودات تحلیل میشود تا روشن گردد این برهان تا چه اندازه توان اثبات اصالت وجود را دارد. سپس دلیل چهارم درباره مراتب اشتداد وجود و مسئله تحقق امور غیرمتناهی میان دو حد مطرح و با نمونههایی مانند رشد گیاه، تغییر رنگ میوه و تقسیمپذیری پیوسته اشیا نقد و ارزیابی میشود. حاصل بحث، بررسی دقیق توان و ناتوانی این دو برهان در اثبات اصالت وجود و روشن شدن نقاط قوت و اشکالهای هر یک از آنها است.
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
توضیحات:
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا استدلال سوم حکیم سبزواری را بر پایه تقدم علت بر معلول و نفی تشکیک در ماهیت شرح میدهد و سپس اشکالات آن را از دیدگاه طرفداران اصالت ماهیت بررسی میکند. در ادامه، نقش تعین خارجی، نسبت ماهیت با جعل و منشأ شدت و ضعف موجودات تحلیل میشود تا روشن گردد این برهان تا چه اندازه توان اثبات اصالت وجود را دارد. سپس دلیل چهارم درباره مراتب اشتداد وجود و مسئله تحقق امور غیرمتناهی میان دو حد مطرح و با نمونههایی مانند رشد گیاه، تغییر رنگ میوه و تقسیمپذیری پیوسته اشیا نقد و ارزیابی میشود. حاصل بحث، بررسی دقیق توان و ناتوانی این دو برهان در اثبات اصالت وجود و روشن شدن نقاط قوت و اشکالهای هر یک از آنها است.
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
17یکدفعه منبابمثال طبق تئوری که فعلاً هست، هسته شکافته میشود و تبدیل به انرژی میشود. اگر انرژی مادّه است، شما سراغ همان انرژی میروید. بالأخره ما وسیله تقسیم را نداریم ولی اگر وسیلۀ تقسیم را داشتیم تا قیامت مینشستیم و همین یک ذرّه را به بینهایت قسمت تقسیم میکردیم.
مطلبی که آقایان در مورد محالیّت حصر غیرمتناهی در بین دو حاصر فرمودهاند؛ که در ذهن اشکال ندارد ولی در خارج اشکال دارد، این مطلب در مورد جزء لا یتجزّی هم به ذهن میرسد.
تحقق امور غیرمتناهیه بینالحاصرین حتّی بنا بر اصالةالوجود
أضِف علی ذلک اینکه شما بنا بر فرضی که قائل به اصالةالوجود هم باشید این مطلب وجود دارد. و بهطورکلّی این مسئله اشتداد مراتب به نحو غیرمتناهی در هر مسئلۀ سیّالی وجود دارد؛ در زمان وجود دارد، در کمّ وجود دارد، در حرکت وجود دارد، در حرکت کیفی و امثالذلک وجود دارد.
شما یک سیب را در نظر بگیرید که این سیب از سبزی میخواهد تبدیل به قرمزی بشود؛ اول سبزی را طی میکند و سفید میشود، بعد سفیدی را طی میکند و زرد میشود، زرد را طی میکند و زرد پررنگ میشود، زرد پررنگ را طی میکند و نارنجی میشود، نارنجی را طی میکند و قرمز کمرنگ و ارغوانی میشود، قرمز کمرنگ را طی میکند و قرمز پررنگ میشود تا جایی که میشود یک سیب لبنان سرخ که از قرمزی میخواهد به سیاهی بزند.
حالا آیا این حرکت محصور بین حاصرین است یا نه؟ و آیا بینهایت تبدّل کیف در خارج بر این واقع شده است یا نشده؟. من از شما سؤال میکنم که این سبزی و سفیدی و زردی و ارغوانی و قرمزی ـ حالا ما چهارتا را میگوییم ـ آیا واقعاً چهار رنگ یا پنج رنگ در بین این دو حاصر انجام پذیرفته است؟ میبینیم که پنج رنگ است، ده رنگ است، بیست رنگ است، دویست رنگ است، دو هزار رنگ است، دو میلیارد رنگ است، پس میشود بینهایت. یعنی شما در هر آنی از آنات که تصوّر بکنید میبینید که این سیب یک رنگ است.
