بررسی دلیل چهارم و پنجم مصنف بر اصالةالوجود

پس اینکه شما بالفعل در خارج تقسیم شده می‌بینید ولی تصوّر تقسیم را می‌کنید نشان می‌دهد که ذاتاً اباء از غیرمتناهی نمی‌کند، اما آن چیزی که در خارج هست با آن چیزی که در ذاتش هست دوتا است؛ آن چیزی که در خارج هست تقسیم نشده است ولی آن چیزی که در ذاتش هست تقسیم شده است.

مثال عدد برای عدم فعلیّت بی‌نهایت و امکان تصور آن

در عدد ذاتاً تقسیم به بی‌نهایت خوابیده است، اما اگر شما یک عدد خارجی را به من نشان بدهید که بی‌نهایت باشد من دست شما را می‌بوسم! بالأخره همین‌که نشان می‌دهید یعنی نهایت به آن زدید، حدّش زدید.

و ذهن می‌گوید باز از این می‌توانی بالاتر بروی؛ همین‌که می‌توانی بالاتر بروی یعنی در ذاتش اباء از عدم تناهی نمی‌کند. و اینکه من در ذات خودم اباء از عدم تناهی نمی‌کنم با آنکه می‌توانم در خارج پیدا بشوم دوتا است. اینکه در خارج خودم را ارائه می‌دهم یعنی خودم را به تناهی آورده‌ام ولی اینکه ذات من اباء از عدم تناهی نمی‌کند یعنی باز از آن چیزی که در خارج است بالاتر می‌رود.

مثال وجود پروردگار برای عدم تناهی ذاتی

درست مثل وجود پروردگار؛ که هرچه شما می‌خواهید برای خدا اوصاف حمیده توصیف کنید باز خدا می‌گوید که من از آن بالاتر هستم. «الله اکبرُ مِنْ أن یوصَف»؛¹ خدایا تو جمیل هستی! بندۀ خدا تو نفهمیده‌ای که جمیل چه چیزی است؟! ما قشنگی در این دنیا نمی‌بینیم! یکی را که می‌بینی یک مقدار چشمش این‌طرف و آن‌طرف است اینکه جمیل نشد! صدای این آقا خوب است! ما صدای خوب نمی‌دانیم که چه چیزی است!

بنده خودم یک صدایی را شنیده‌ام که گمان نمی‌کنم کسی از شما تا به حال شنیده باشید و من دیگر تا حالا مانند آن را نشنیده‌ام. از آن صداهایی که شاید انسان نتواند تاب بیاورد و بعید است که کسی بتواند تاب بیاورد! آن یک بنده خدایی است که نمی‌دانم کجا است؟! یک وقتی با او ارتباط داشتیم. حالا من به آن صدای خوب می‌گویم! ولی یک صدایی روی دست آن می‌آید. آیا آن صدای خوب است؟ نه، یک صدای دیگری هم روی دست آن می‌آید. هرچه شما بیایید بگویید باز بالاتر از آن هم وجود دارد تا به مرحله کمال مطلق برسد.