جلسه ۵۴

نفس به‌واسطۀ جمعیّت و اجتماعی که دارد می‌تواند خودش را بین مقامِ ذات خودش و مقام ظهور خودش جمع بکند و گرد آورد. یعنی درعین‌حال که در مقام ذات خودش جنبۀ علیّت و اراده دارد همین‌طور افاضه هم می‌کند؛ مثلاً دستش را برمی‌دارد این طرف می‌گذارد، پایش را برمی‌دارد به آن طرف می‌گذارد، با چشمش به این نگاه می‌کند، با گوشش دارد این حرف را می‌شنود، با بدنش لمس دارد و مثلاً کارهای دیگری انجام می‌دهد، درعین‌حال دارد تصمیم می‌گیرد، دارد به آلات دستور و فرمان می‌دهد که ای دست تو این کار را بکن مثلاً کاغذ را بردارد بگذار اینجا، ای چشم تو این کار را بکن مثلاً فلان منظره را ببین، ای گوش تو این کار را بکن مثلاً فلان نوار را بشنو، ای پا تو این کار را بکن و امثال‌ذلک.

یکی بودن آمر و مجری، رئیس و مرئوس نکتۀ مهمّ مقام وحدت در کثرت

نکته اینجا است که این نفس که در این خصوصیّات فرمان می‌دهد، خودش هم دارد به این فرمان‌هایش عمل می‌کند؛ یعنی هم نفس دارد به اعضاء فرمان می‌دهد و هم خودش دارد به این فرمان عمل می‌کند. اگر خودش به فرمان عمل نکند به رئیسی می‌ماند که دستور بدهد ولی کسی عمل نکند، مثلاً به آن شخص بگوید که جارو کن ولی آن شخص گوش نکند، یا به آبدارچی بگوید که چایی بیاور ولی اطاعت نکند و بگوید که بین من و تو فرقی نیست! می‌گوید که تو یک وقت برای من رئیس بودی ولی حالا با همدیگر یکی هستیم! از همۀ اینها مهم‌تر الآن من رئیس تو هستم!

مسئله در اینکه می‌گوییم نفس تنزّل می‌کند و مقام جامعیت دارد همین است و فکر می‌کنم که مطلب را رسانده باشم که چطور نفس در عین اینکه دارد دستور می‌دهد و در مقام اعلاء و اشرف از همۀ قوای ظاهر و باطن قرار دارد، درعین‌حال خودش هم می‌آید کار می‌کند؛ می‌گوید من هم رئیس هستم و هم مرئوس، هم کارفرما هستم و هم کاربر، هم آمِر هستم و هم مجری! این مقام وحدت در کثرت می‌شود و ان‌شاءالله مقام کثرت در وحدت را هم می‌گوییم.