جلسه ۵۹

بنابراین اینکه ما بالوجدان احساس می‌کنیم که تغییری در ما پیدا شده است درست است، ولی دلیل بر اینکه این تغییر، کیف است چیست؟ بلکه دلیل برخلاف آن است چون کیف هیچ‌وقت باعث تغییر در موضوع نخواهد شد و شما بالوجدان این مسئله را احساس می‌کنید. چطور این مسئله اتّفاق می‌افتد؟ وقتی که یک صورت عقلی در ذهن ما پیدا بشود، دو حالت در ما پیدا می‌شود؛ حالت اول حالتِ علم و کشف است که ما در این حالت احساس می‌کنیم که این مطلب عقلی برای ما پیدا شده است. حالت دوم که از اوّلی مهمتر است این است که ما خودمان منطبقِ با همان صورت عقلی می‌شویم درحالی‌که هیچ‌وقت کیف نمی‌تواند موضوع خودش را مُبدِّل به وجودِ خودش بکند.

کیف همین رنگ است، همین رنگی که الآن شما روی این فرش کشیدید و من‌باب‌مثال آن را قرمز کرده‌اید. ولی کیف مادّۀ این فرش، مثلاً پشم را دیگر تبدیل به آکرولیک و نایلون نکرده است، این پشم را تبدیل به رنگ نکرده است! پشم به‌جای خودش است و کیف فقط آمده است این پشم را قرمز کرده است. اما آیا آمده است این را تبدیل به نایلون هم بکند، یعنی آیا آمده است ماهیّت این فرش را هم تغییر بدهد؟ نه، این کار را دیگر نکرده است.

ذکر چند مثال برای نشان دادن تأثیر صُوَر ذهنیّه در خود نفس

ولی ما بالوجدان احساس می‌کنیم که خودِ نفس ما منطبقِ با آن صورت خودش هم تغییر موضع می‌دهد؛ یعنی من‌باب‌مثال یک آدمی که فقط سرش به گاو، گوسفند، علف و این مسائل هست، اگر تا آخر عمر در همین مسائل باشد، در همین چیزها می‌ماند. ولی اگر این آمد درس خواند و دنبال علم و این حرف‌ها رفت، بعد از بیست سال وقتی که شما با او صحبت می‌کنید نه‌تنها می‌بینید او یک معلوماتی دارد بلکه اصلاً خودش هم عوض شده است. این عوض شدن او دیگر از کجا آمده است؟ اگر این صُوَر باعث یک تأثیر در خود نفس نمی‌بود که او عوض نمی‌شد و درست مثل این دستگاه ضبط‌صوت بود که اگر شما این نوار را روی آن بگذارید برای شما آن را می‌خواند، اگر نوار قرآن عبدالباسط را روی آن بگذارید برای شما این را می‌خواند، بعد هم اگر نوار اشخاص دیگری را بگذارید آنها را برایتان می‌خواند. ولی بالأخره این ضبط، ضبط است؛ یعنی به اندازۀ سر سوزنی و ذرّةالمثقالی در کائوچو، سیم، پیچ و بقیّۀ اجزاء این ضبط تغییری داده نشده است. و این دلیل بر این است که این خواندن هیچ تاثیری در این ضبط نگذاشته است و ضبط فقط آن را پخش کرده است.