جلسه ۷۳

این مسائل باعث می‌شود که اینها بخواهند بحث اعادۀ معدوم را مطرح بکنند، ولی اگر ما قائل باشیم به اینکه روحی داریم و آن روح در وعاء خودش ثابت است و دستخوش تغییر نیست بلکه آن روح در روز قیامت به یک صورت ظهور پیدا می‌کند، دیگر بحث اعادۀ معدوم از بین می‌رود و نیازی به آن نیست. یعنی اصل بحث اعادۀ معدوم مربوط به معاد است، پس وقتی که ما آمدیم بحث معاد را با بقاء نفس ناطقه و امثال‌ذلک حل کردیم دیگر تمام این مسائل طبعاً از بین می‌روند. اما به‌هرصورت چون این یک بحثی است که مطرح شده است و بالأخره باید با دلیل و برهان محکم بشود بحث خوبی است گرچه نیازی به آن نیست.

تلمیذ: این افراد چه دلیلی برای معدوم شدن انسان دارند تا بعد بگوییم که آیا اعادۀ معدوم اشکال دارد یا ندارد؟

استاد: اینها می‌گویند که ما بالعیان می‌بینیم که انسان معدوم می‌شود.

تلمیذ: می‌گوییم که این بدن معدوم می‌شود ولی نفس ناطقه معدوم نمی‌شود.

استاد: حالا اگر گفتند که ما نفس ناطقه نداریم چه جواب می‌دهیم؟

تلمیذ: با ادلّۀ دیگر آن را اثبات می‌کنیم.

استاد: بله، در اینجا با همین بحث عدم اعادۀ معدوم به آنها جواب می‌دهند که اگر ما نفس ناطقه هم نداشته باشیم و فقط همین بدن باشد، باز این بدن در روز قیامت خودش نیست بلکه باید مثل و مماثل او در آنجا ایجاد بشود.

بعد اشکالات دیگری هم در اینجا پیدا می‌شود؛ من‌باب‌مثال اینکه آن بدن، مادّه است و شعور و اختیار ندارد، تکلیف به آن تعلّق نمی‌گیرد، و اشکال حقیقةُ الشّیءِ بصورته لا بمادّته در آنجا پیدا می‌شود و امثال‌ذلک، این حرف‌ها اشکالات دیگری است که در آنجا مطرح می‌شود.

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد