جلسه ۷۶
توضیحات:
15. غرر في دفع شبهة المعدوم المطلق
جلسه ۷۶
6افسری کان نه دین نهد بر سر *** خواهش افسر شمار و خواه افسار 1 این خدایان ما میآیند آن خدای اصلی را کنار میزنند، او هم میگوید که یا جای من است یا جای آنها! مگر این خدایانی که ما در ذهن خودمان میسازیم خدایان واقعی هستند؟! به حمل اوّلی ذاتی اینها خدا نیستند و خدا هم مساوی با اینها نیست، ولی به حمل شایع صناعی شریکالباری هستند و خیلی هم از خدا قویتر هستند؛ نتیجهاش را هم دارید میبینید! اگر خدا در کلّۀ ما بود که کار ما اینطوری نمیشد، حالاکه او رفته است به عدیمش گفتیم تو بیا و به او میگوییم تو برو، اصلاً نمیخواهیم ببینیمت! و بقیّه را آوردهایم و جایگزین او کردهایم و به آنها ترتیب اثر میدهیم.
شریکالباری مُمتَنِعٌ به حمل اوّلی ذاتی
مسئلۀ شریکالباری هم همینطور است یعنی این امتناعی که شما بر شریکالباری حمل کردید از نظر مفهومی است یعنی در مفهوم شریکالباری امتناع خوابیده است، و اگر این مفهوم شریکالباری بخواهد در خارج مصداق پیدا بکند ممتنع است. ولی در ذهن ممتنع نیست و ما آن را خیلی قشنگ در ذهن آوردهایم! ﴿ءَأَرۡبَابٞ مُّتَفَرِّقُونَ خَيۡرٌ أَمِ ٱللَهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ﴾2؛ این همه شرکاء و اربابهایی که در ذهنمان آوردهایم همه شریکالباری هستند. افرادی که کسی را مؤثّر در کار میدانند و میگویند برویم کارمان را راه بیندازد اینها همه شریکالباری هستند. خدا میگوید که مسبّبالاسباب من هستم میگوییم نه، برویم فلانی کارمان را راه میاندازد و درست میکند. میگوید حدّاقل اگر سراغ آنها هم میروی یک نگاهی هم به این بالا بکن که تا از آنجا اشاره نشود کار درست نمیشود، اما آن نگاه را ما نمیکنیم و فقط نگاهمان به پایین است. حالا ای کاش این، شریک خدا بود که یکبار نگاه به آن میکرد و یکبار نگاه به خدا میکرد! ولی این، خدا را کنار زده است و الآن خودش دیگر اصل شده است یعنی الآن خدا دیگر شریکالباری شده است، خدا رفته کنار آنها قرار گرفته است و شرک دیگر اقسامی دارد.
- . دیوان سنایی، قصیدۀ شماره 75.
- . سوره یوسف (12) آیه 39.

