جلسه ۸۲

پس اتّحاد بین آن صورت و اتّحاد بین باعث و فاعل آن صورت برقرار می‌شود. خب آن‌طوری تضایف نمی‌خواهد ما دیگر در آن‌صورت نیازی به تضایف نداریم. شما یا قائل به تضایف بشوید یا قائل به تضایف نشوید اثبات مطلب شده است چطور اینکه مرحوم آخوند از راه غیر تضایف هم اثبات کرده و در همان حاشیۀ آشتیانی هم دلیل... آن دلیل اول همین به همین تضایف برمی‌گردد این مسلک مربوط....

لذا در بحث اتّحاد عاقل و معقول ما به این نکته رسیدیم و این مطلب را دیگر إن‌شاءالله تمام می‌کنیم که آنچه که ملاک برای اتّحاد است همان ملاک برای اتّحاد ماهویت خارجی است نه ماهیت، نه ماهویت غیر خارجی. ممکن است یک شیء از یک نقطه‌نظر یک ماهویتی داشته باشد ولی از نقطه‌نظر حمل شایع یک هویت متحدی داشته باشد. این نفس یک ماهیتی دارد، آن صور معقوله یک ماهیت دیگری دارند، آن صور معقوله زائیدۀ نفس هستند چون مجرّد هستند پس باید از نفس مجرّد زائیده شوند بنابراین نفس با آن صور معقولۀ خودش اتّحاد برقرار می‌کند، یکی می‌شود. مثل ظرف و مظروف نیست وقتی مثل ظرف و مظروف هم نشد جنبۀ علت و معلولی پیدا می‌کند. علت و معلول هم که گفتیم واحد هستند منتها در مرتبه متفاوت هستند نفس با آن صور معقوله واحد هستند در مرتبه متفاوت‌اند. نفس علت برای آن است، آن معلول برای این است هر دو امر واحد هستند.

این بحث اتّحاد عاقل و معقول که ما سرهم آوردیم و تمامش کردیم البتّه اگر بخواهیم در این بحث صحبت کنیم باید دیگر یک ماه و دو ماه داخل مسائل و نقل آراء قوم و این حرف‌ها شویم که دیگر دیدیم شاید اطاله باشد. إن‌شاءالله دیگر برمی‌گردیم به وجود ذهنی و بحثمان را در آنجا تمام می‌کنیم که بالأخره این وجود ذهنی چه شد؟! آیا کیف شد؟! ما که چیزی نفهمیدیم! از کیف و اینها هیچ چیز نفهمیدیم! این دنیا چیزی گیرمان نیامد بلکه آن دنیا! آن دنیا هم خدا چنان شیره سرت می‌مالد! خلاصه گفت ﴿وَفِيها ما تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾¹ آن موقع خدا یک طوری می‌کند که همان‌که می‌خواهد اشتها کنی! اوستا [است] و بلد است چه‌کار کند! خودش کار دستش هست!