جلسه ۸۵

اینکه ما در ظرف خارج می‌گوییم: «الأربعة زوجٌ» دلیل بر این نیست که زوجیت در خارج وجود داشته باشد بلکه اتصافش در آن ظرف، خود صفتی است که یک امر و انتزاع عقلی است.

تفاوت کیفیت وجود پروردگار با وجود قضایا

ما در وجود پروردگار می‌گوییم که وجود عین وجوب است اما در مورد آن وجودی که مربوط به قضایا است، ـ صحبت ما در این است ـ آنها صرف یک اعتبار عقل هستند؛ در واقع انتزاع هستند نه اعتبار. بنابراین اشکال شما که در مورد واجب است ما می‌گوییم: وجوب عین وجود است و وجود عین وجوب است و آنها یک مصداق به دو مفهوم هستند، مصداق اینها واحد است ولی در مورد امکان و امتناع این‌طور حرف نمی‌زنیم، این‌طور نیست که امکان عین وجود است و امتناع عین عدم باشد بلکه اینها از نظر مفهومی و مصداقی فرق می‌کنند البتّه امتناع بالعدم مساوی با امتناع به لحاظ وجوب است نه به لحاظ ... ولی ما در مورد کیفیاتش که به جعل تعلق می‌گیرد بحث می‌کنیم که آن حدود مثل امر انتزاعی می‌شود یعنی وقتی که ماهیتی را به نسبت جاعلش نگاه می‌کنیم یا وجوب دارد یا اینکه ممکن است. اگر جاعل نباشد، ممکن است یا به لحاظ وجوب، ممتنع است و اگر جاعل باشد و علت تامه وجود داشته باشد واجب می‌شود. ولی در خصوص پروردگار وجود و وجوب جداشدنی نیستند و عین هم هستند، مصداقاً یکی هستند ولی مفهوماً دوتا هستند.

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد