جلسه ۱۰۲

به صور بی‌نهایت درآمدن، از خاصیت وجود است

نه! پس اینها از کجا پیش آمد؟! شما که چندتا نیستید، شما بالوجدان احساس می‌کنید که یک واحد بیشتر نیستید ولی از خصوصیات آن یک واحد این است که خودش را به اشکال مختلف و به صور مختلف دربیاورد، این خاصیت برای وجود است، اصلاً وجود یعنی همین، وجود یعنی یک سرمایه و یک خصوصیت و خمیرمایه‌ای که آن خمیرمایه می‌تواند خودش را به صور مختلف دربیاورد، آن صور مختلف چندتا است؟ بی‌نهایت است.

شما در اعراض ببینید، در ذوات ببینید، در صور ببینید، کم‌ها، کیف‌ها، ذوات، ملموسات، مذوقات، مبصرات، مصوّرات، غیر مصوّرات، مادیات و مجردات، این وجود بسیط می‌تواند بی‌نهایت خودش را به‌صورت دربیاورد، میلیاردها سال قبل درآورده است، الآن هم درمی‌آورد، میلیاردها سال بعد هم درمی‌آورد، تازه در زمان. حالا برو بالا در ملکوت، خودش را به صور ملکوتی درآورده است که مثل حلقه‌ای می‌ماند که شما مُلک را در یک فلاتی می‌اندازید تا به ملکوت برسد، این ملکوت هم بیندازید و به سراغ جبروت بروید، مثل حلقه‌ای در یک فلات می‌ماند و بروید لاهوت.

عالم وجود یعنی عالم غیر متناهی

اصلاً عالم وجود عبارت است از ذات پروردگار، عالم وجود یعنی عالم غیر متناهی، پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم با آن مقام و با آن کیفیت هرچه حرکت کند به انتهای وجود نمی‌رسد، چرا؟ چون وجود غیر متناهی است، اگر تا قیامت هم راه برود، نمی‌رسد، صد میلیارد سال دیگر هم راه برود، نمی‌رسد، دائماً هم حرکت کند، نمی‌رسد و حُسن قضیه این است که اصلاً این فیوضات و نعمات الهی انتها ندارند، اگر انتها داشته باشند یعنی خدا محدود می‌شود، خدا هم که محدود شود آن‌وقت آن مسائل دیگر پیش می‌آید.

بنابراین این مسئلۀ حدوث اسمی و حدوث رسمی که مرحوم حاجی در اینجا مطرح کرده‌اند به این کیفیت است که معنای «کان الله» [است]. البته هنوز بحث باقی مانده است و مطالب نقلی که ایشان از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام فرموده‌اند را هنوز عرض نکرده‌ایم و تتمۀ دیگری هم دارد که إن‌شاءالله برای جلسۀ بعد باشد.