جلسه ۱۰۹

و کذلک الأمرُ فی حَرکةِ الیدِ و حَرکةِ المفتاحِ مَثَلاً. فَاخْفِضْ جناحَ عَقلِک لِلحَقِّ و لا تَکونَنَّ مِنَ الجَاهِلین انتهیٰ.¹

مثل حرکت ید و حرکت مفتاح [با بال عقل خودت به این مطلب تواضع کن و از جاهلین مباش].

در حرکت ید و حرکت مفتاح هم ما دو حرکت داریم و حرکت ید علت است برای حرکت مفتاح و این علت با معلول معیّت دارد درحالی‌که در ذات پروردگار این معیّت معنا ندارد. در واقع ایشان می‌خواهد از این ‌نقطه‌نظر علّیت را ازبین ببرد و می‌خواهد بگوید که علّیتی در آنجا نیست واقعاً علّیت هست اما نه آن علیتی که با معلول معیّت دارد اصلاً معیّت در کار نیست معیّت از دوئیت پیدا می‌شود؛ شعاع و خورشید دوئیت دارند حرکت ید و حرکت مفتاح دوئیت دارند دو حرکت و دو وجود است و این برای آن علت است ولی در ذات پروردگار و اعیان خارج که ما یک وجود بیشتر نمی‌بینیم لذا این معیّت در علّیت و معلول از کجا پیدا شده است؟! این معنا ندارد.

بنابراین نمی‌توانیم اسم این را علت و معلول بگذاریم، ظهور می‌توانیم بگذاریم نه از جنبۀ علّیت و معلولیت ...

أللهم صل علی محمد و آل محمد