جلسه ۱۱۲

تلمیذ: در لبنان است؟

استاد: بله، در لبنان است، آن‌وقت هستۀ این میوه را در لیوان آب می‌گذارند چند روز خیس می‌خورد، کم‌کم شروع به ریشه‌دادن می‌کند و بعد که ریشه‌اش در آمد در زمین می‌کارند. ده سانت هم بیشتر نمی‌کارند، آن‌وقت تا به کجا می‌رود!

حالا اگر ما به لبنان برویم، مثلاً در آنجا نوشته‌اند آناگیدا، اگر از این میوه سؤال کنیم می‌گویند که این است، می‌گوییم که عجب! به این می‌گویند، نه مزۀ این را چشیده‌ایم، نه خورده‌ایم، نمی‌دانیم چه چیزی است، به این شرح‌الإسم می‌گویند که فقط مصداق آن اسم را برای ما معنا می‌کنند. بعد می‌پرسیم که آیا اینها هم هست؟ می‌گویند که اینها هم هست فراوان است این‌طرف و آن‌طرف هست، این هل بسیطه می‌شود که از خود وجود یک شیء سؤال می‌شود یعنی گاهی اوقات انسان از وجود شیء سؤال می‌کند که مثلاً آیا زید هست یا نیست؟ خیلی وقت‌ها آدم سؤال می‌کند که آیا حسن هست یا نیست؟ قطار هست یا نیست؟ فقط از «هست» یک شیء سؤال می‌کند، مثلاً آقای شیخ فلان اینجا هست؟! می‌گوییم که بله اینجا تشریف دارند، این هل بسیطه می‌شود و به هل مرکبه هم می‌رسیم، این شرح‌الإسم می‌شود.

وقتی از شرح‌الإسم سؤال کردیم و خودش را هم دیدیم پس دیگر نیازی به هل بسیطه نداریم چون خود آن شیء را می‌بینیم، وقتی می‌بینیم دیگر نمی‌گوییم که هست یا نیست. بعد سؤال می‌کنیم که حالا این چه چیزی است؟ آیا جزء مرکبات است یا جالیزی است یعنی از صیفی‌کاری است؟ جزء چه چیزی است؟ از حقیقت شیء سؤال می‌کنیم، می‌گوید که جزء درختی‌ها است، درختش هم سیزده یا چهارده متر ارتفاع دارد بعد می‌گوییم که آهان فهمیدیم! مزه‌اش چیست؟ خصوصیاتش چیست؟ می‌گوید که خصوصیاتش این است، بعد سؤال می‌کنیم که برای چه چیزی خوب است؟ برای چه چیزی این را می‌کارند؟ یعنی از علت کاشت آن سؤال می‌کنیم، می‌گویند که آقا این فلان مرض را خوب می‌کند یا برای فلان‌جا خوب است مثلاً برای کبد خوب است! برای معده و ناراحتی‌های گوارشی خوب است، برای مغز و اعصاب خوب است و امثال‌ذلک! این می‌شود سؤال از «لِمَ»؛ یعنی برای چه هست؟ از غایتش سؤال می‌کند، علت غائی این کاشت چیست؟ آیا برای قشنگی است؟ چون خیلی از گیاه‌ها هستند که برای قشنگی می‌کارند، خیلی از گیاه‌ها تزئینی هستند و علت غائی آنها همان تزئین است، بعضی از گیاه‌ها تزئینی نیستند بلکه خاصیت دارند و به‌خاطر خاصیتشان کاشته می‌شوند و امثال‌ذلک. یا بعضی از گیاه‌ها به‌خاطر اینکه دفع ضرر می‌کنند کشت می‌شوند لذا از علت غائی آن سؤال می‌کنند که «لِمَ»؟ یعنی برای چه می‌کارند و علت غائی این کاشت برای چیست؟