جلسه ۱۳۰

تعریف مقام جمع‌الجمع اولیا و ائمه علیهم‌السّلام

لذا مقام جمع‌الجمع که اولیا و ائمه علیهم‌السّلام دارند از همین مسئله ناشی می‌شود یعنی نفس در عین اینکه مراتب وحدت را حفظ می‌کند و درعین‌حال که به صقع ربوبی توجه دارد، با زید و حسن هم شروع به صحبت کردن می‌کند ولی ما وقتی‌ که به یک چیزی توجه داریم، دیگر به چیزی دیگر توجه نداریم. شما وقتی کنار کسی می‌نشینید که او را دوست دارید از همۀ دنیا غافل می‌شوید! اما او این‌طور نیست در عین اینکه الآن به مقام ربوبی توجه دارد با ابوسفیان و ابوجهل هم حرف می‌زند در همان ‌موقع با علی علیه‌السّلام و سلمان هم حرف می‌زند در همان ‌موقع با زن‌هایش هم حرف می‌زند.

این‌ را مقام جمع‌الجمع می‌گویند که نفس فی وَحدتها «کُلُّ القُویٰ [قَد سُخِّرَتْ]» اما ما این‌طور نیستیم؛ ما شدت و ضعف داریم ولی چون هنوز به آن تجرد تامّ نرسیده‌ایم یعنی فعلیت برای ما در آن تجرد پیدا نشده است، نمی‌توانیم همۀ قوا را در اختیار بگیریم.

بنابراین نفس در عین اینکه دارای مرتبۀ تجردی هست، صور مختلفی را هم به خود می‌گیرد؛ در یک «آن» یک صورت دارد، در «آن» دیگر صورت دیگر دارد مثلاً وقتی‌ که دارد فکر می‌کند صورت نفس صورت متفکر است لذا اگر شخصی متوجه باشد، از آن حالی که دارید، می‌فهمد که شما در چه حالی هستید، شما هرچه هم بخواهید مخفی کنید، روشن می‌شود که آیا ناراحت هستید یا خوشحال هستید، آیا در فکر هستید یا نیستید لذا می‌گوید که فلانی چه خبر است؟! خیلی در فکر هستی! این به‌خاطر چیست؟ چشم، ابرو، گوش، دماغ و دهانش که عوض نشده‌اند‌‌، وزنش که کم‌ و زیاد نشده است پس از کجا می‌گوید که شما در فکر هستید؟! یک ارتباطی بین شما و آن شخص برقرار می‌شود و از نفس شما که در فکر بودن است یک ظهوری در صورت شما پیدا می‌شود، از این می‌فهمد که آهان! در این داخل خبری است؛ در فکر است، مشکلی برایش پیدا شده است، قضیه‌ای برایش پیدا شده است. بعد درعین‌حال آن صورت تبدیل به‌صورت دیگر می‌شود.