جلسه ۱۳۷

این یک نحوه ارتباطی است همان‌‌طوری‌که عناصر در شکل‌گیری انسان مؤثر هستند موادی که یک مادر در دوران حاملگی بخورد در شکل‌گیری بچه تأثیر دارد، همین‌طور غذاهایی که ما در دوران حیات می‌خوریم در شکل‌گیری ما مؤثر است، آب ‌و هوا در شکل‌گیری صورت و بدن مؤثر است، همین‌طور نحوۀ کاری که انجام می‌دهیم ارتباطات ما در شکل‌گیری‌ها مؤثر هستند، افرادی که اهل معصیت هستند صورت گرفته‌ای دارند، افراد اهل عبادت صورتشان باز است، اینها دیگر خصوصیات و تأثیراتی است که اشیاء در صورت ظاهری انسان اینها را به‌وجود می‌آورند.

تلمیذ: این علمی که به‌عنوان علم فراست داریم که انسان صورت را می‌بیند و به خصوصیات نفس پی می‌برد که اگر بینی‌اش این‌طور است این خصوصیت را دارد و اگر مثلاً لب‌هایش این‌طور است انسان ضعیف‌النفسی یا شجاعی است، مگر می‌توانیم بگوییم که اینها هیچ تأثیری از آن مسائل نفسانی نگرفته است و بدون ارتباط باشد؟ نه اینکه بخواهیم بگوییم که این بی‌ارتباط است، نه! با این کاری نداریم؛ ما می‌خواهیم بگوییم که تنزّل همان نفس است.

استاد: عرض کردم الآن وقتش نیست که این بحث [را بیان کنیم]. یک‌وقت ما در شکل‌گیری شیئی صحبت می‌کنیم؛ وقتی که شیئی شکل می‌گیرد مجموع قضایا و مجموع عواملی است که دست‌‌به‌‌دست هم می‌دهند تا اینکه شکلی را به‌وجود بیاورند، همان‌طوری‌که عرض کردم هم علل مادی و نحوۀ تغذیه در اینجا مؤثر است و هم مسائل معنوی در اینجا مؤثر است، به‌‌طورکلی روحیات هم می‌توانند در شکل‌گیری صورت ظاهری اشیاء دخالت کنند ولی صحبت در این است که آیا اگر آن صورت نفسانی انسلاخ پیدا کرد، این صورت ظاهر هم ازبین می‌رود؟! وقتی‌ که شما می‌بینید الآن مرده در اینجا افتاده است و روح ندارد، آیا الآن این صورت به این بدن تعلّق گرفته است یا نگرفته است؟! نمی‌توانید بگویید که تعلّق دارد! پس این صورتش از کجا آمده است؟!

در اینجا ما می‌خواهیم این را بگوییم که دخالت داشتن غیر از این است که واقعاً این صورت ناشی از آن است به‌‌نحوی‌که اگر صورت شیء را برداریم فعلیت شیء را برداشتیم، وقتی فعلیت شیء را برداریم به قابلیت تبدیل می‌شود، درحالی‌که الآن که فعلیت از این بدن رفته است که عبارت از نفس است ما می‌بینیم که همین بدن دارای فعلیت است و فعلیتش همین جنبۀ لحمیت و عظمیت و بشریت و امثال‌ذلک و این چیزهایی که الآن در خود دارد، است این صورتی که الآن دارد است درحالی‌که ما می‌بینیم آن صورت اصلی الآن از این انسلاخ پیدا کرده است، چطور این صورت به حال خودش باقی مانده است؟!