جلسه ۱۵۹

فَقُلنا إنَّ السَّماءَ کُلُّه کَواکبُه و أفلاکَهُ الکلِّیةَ و الجزئیةَ أحیاءٌ عُقلاءٌ مُسبِّحون بِحَمدِ رَبِّهم لا یَسأمُونَ و مُتواجِدونَ فی عِشقِ جَمالِه لا یفترون لِمکانِ نُفوسِهَا المُتعلِّقَةِ بِها و عقولِها المُشبِهِ بِها و فی بَعضِ الآثارِ النَبَویَّة أطَتْ السماءُ و حقٌ لها أن تأط ما فیها موضعُ قدمٍ إلاّ و فیه ملکٌ راکعٌ أو ساجدٌ.¹

[گفتیم که کل آسمان]؛ افلاک کلیه و جزئیه‌اش احیاء هستند عقلاء هستند اینها تسبیح می‌کنند ناراحت نیستند و اینها در عشق و جمالش در وَجد هستند و هیچ سستی و اهمالی ندارند چون نفوس این کواکب تعلق دارد به آن و عقول افلاک که مُشبِه‌ به این عقول کلیه است و در بعضی از آثار نبویه داریم که آسمان ناله کرد تأط یعنی ناله کردن و صدا درآوردن و زفیر کردن می‌گویند در این آسمان هیچ موضع نیست مگر اینکه یک مَلک و فرشته‌ای هست که دارد رکوع می‌کند و سجده می‌کند و این صدای آسمان و اینها به‌خاطر همان سجده‌هایی است که ملائکه دارند می‌کنند و آن نفوس کلیه‌ای است که این اجرام را در احاطه دارند.

تلمیذ: «کُلَّها» نباید باشد؟! «سماء» مؤنث است؟!

استاد: نه این به اعتبار نفس سماء نیست، به اعتبار واحد است. همین انسان کبیری که ایشان فرمودند؛ انسان واحد و وجود واحد است. اینها هم مؤنث مجازی است دیگر.

تلمیذ: در کل، حرکات کرات صدا ایجاد می‌کند و می‌توانیم بگوییم: صدا مربوط به همین است؟!

استاد: نه‌خیر.

تلمیذ: مثلاً می‌گویند: زمین که حرکت می‌کند یک صدای عجیبی دارد.

استاد: آن صدا برای این نیست. یک موقع صدای اصطکاک بین اجرام است مثلاً وقتی که دستم را به این کتاب می‌زنم یک صدایی به‌واسطۀ اصطکاک ایجاد می‌شود چون صدا از دو ناحیه پیدا می‌شود؛ یا به‌واسطۀ تصادم یا به‌واسطۀ قلع و نزع و در هردو جهت این صدا پیدا می‌شود، این صدا به‌خاطر فشار هوایی است که این هوا در زیر این دو جسم قرار می‌گیرد یا به‌خاطر فشار هوایی است که این دو جسم می‌خواهند از همدیگر جدا بشوند این علت صدایی است که هست پس زمین که الآن دارد می‌گردد به‌واسطۀ برخوردش با اجرامی که در حول‌وحوش آن هستند طبعاً یک صدایی ایجاد می‌کند همان‌طور که وقتی شما یک تَرکِه‌ای را در هوا بگردانید این تَرکِه یک صدایی را ایجاد [می‌کند].