جلسه ۱۷۲

تلمیذ: ادلّۀ دیگری که موضوع را اثبات می‌کند هم حجت است؟

استاد: اَحسنت! آن‌هم حجت می‌شود! البته عرض کردم که اصلاً نمی‌شود به این تقاویم اعتبار کرد به‌جهت اینکه خلافش ثابت شده است لذا اینها از درجۀ اعتبار ساقط هستند و از نظر شارع حجت نیست. بله، اگر ما در کامپیوتری، برنامۀ دقیقی پیدا کردیم و اعتماد کردیم [اعتبار دارد]. گفت: این مشبک است یا مشجّر است چرا این‌طور می‌بینیم؟! گفت:

اما چون اعتماد نداریم از این نقطه‌نظر می‌گوییم که به این تقاویم نمی‌شود [اعتبار کرد]، بله اگر اعتماد پیدا کردیم برای ما حجت می‌شود و اشکالی ندارد. آن‌وقت در اینجا هم مسئله همین است؛ در اینجا شارع نمی‌آید دو امر را دو موضوع جداگانه قرار بدهد بلکه شارع می‌آید در اینجا به لحاظ آن ظهور قضیۀ عرفی این [را قرار می‌دهد] اگر شما نزد هر بقال یا هر کسی بروید و بگویید: ماه را ببین یا سی ‌روز از ماه قبل بگذرد، می‌گوید: معنایش این است که ماه بیاید، ماه باشد، نه‌اینکه بروید ببینید. اصلاً به هر کسی بگویید همین را می‌گوید.

یک وقت شارع می‌گوید: چه سی ‌روز بگذرد چه نگذرد من از تو دیدن را می‌خواهم، می‌گوییم: بله، در اینجا منظور دیدن است. ولی وقتی شارع می‌گوید: سی ‌روز بگذرد یا ببینید یعنی می‌خواهد شش‌میخه کند؛ منظور شارع تأکید است، تأسیس یک موضوع نیست. [اگر این‌طور بود] پس چرا گفته است که مضی ثلاثین، یعنی بالأخره برای تو ثابت شود حتی به قول منجّم نگاه نکن، نباید به تَظَنّی و حدس و اینها اعتنا کنی. حتی در بعضی از روایات داریم مانند آبی که ـ آب جوی، آب رودخانه ـ می‌رود و تو می‌بینی، هلال را هم مثل همین ببین.² اینها همه‌اش برای تأکید است که شارع آمده و این‌ کار را کرده است.

تازه این یک مسئله است مسئلۀ دیگر که در اینجا هست و آن مسئله مهم است این است که ـ در همین‌جا بحث شده است ـ ولو اینکه در یک شهری دیده نشود و ذی‌افق باشد اگر ماه در شهرهای نزدیک و متقارن دیده بشود برای اینها هم به لحاظ عرفی حجت است یعنی ولو اینکه در مشهد دیده نشود اما در تهران دیده بشود برای مشهد هم این...