جلسه ۱۷۹

و هکذا کُلُّ علَّةٍ بَعدَ الحقِ الأوّل تَعالیٰ عِلمٌ تفصیلیٌ و صُورةٌ عِلمیةٌ لَه تَعالیٰ بِالمَعلولِ الَّذی یَلی تلکَ العلة بِلا واسطةٍ و إجمالیٌ بِما لَه واسطة.¹

هر علتی بعد از حق اوّل تعالیٰ علم تفصیلی و صورت علمیه دارد به معلولی که بلاواسطه برای خودش است و علم اجمالی دارد به آن معلول‌های بعدی که واسطه می‌خورند.

هذا ضَبطُ الأقوالِ و بیانُها مُجملاً بِحَیث یَحصُلُ لِلطّالِبِ إحاطةً إجمالیةً عَلیها و أمَّا بَیانُها تَفصیلاً و بَیانُ ما لَها و عَلیها کَذلِکَ فَمُوکولٌ إلی الکُتُبِ المُفصَّلةِ و لا سِیَّما الکِتابُ الکَبیرِ لِصَدرِ المُتألّهین شَکَّرَ اللهُ سَعیَه. و لْنَشرَعُ فِی تَحقیقِ ما هُو الحقُ عِندَنا.²

[این ضبط اقوال و بیان آنها به‌نحو مجمل بود] به حیثی که برای طالب یک احاطۀ اجمالی به مبانی این فلاسفه حاصل می‌شود و اما بیان تفصیلی و بیان مثالش [را موکول به کتب مفصله می‌کنیم مخصوصاً کتاب بزرگ صدرالمتألّهین]. از اینجا شروع می‌کنیم [به بیان آنچه که در نزد ما حق است] که علم تعالیٰ به اشیاء چگونه به عقل بسیط و اضافۀ اشراقیه است.

أللهم صل علی محمد و آل محمد