جلسه ۱۸۰

قُدرتُهُ انتِسابُهُ الإشراقیُ إلی الأشیاء وَ بِعبارَةٍ أخریٰ قُدرَتُهُ فِیضُهُ المُقَدَّسُ الإطلاقی و هُوَ الوجُودُ المُطلقُ المُنبَسِطُ عَلی الأشیاء فِإنَّ لِلوُجودِ(مَراتِبٌ، الوُجودُ الحق و الوجودُ المُطلقُ وَ الوُجودُ المُقَیَّدُ و الأوَّلُ هُوَ اللهُ جَلَّ شَأنَه و الثَّانی فِعلُهُ و الثَّالِثُ أثَرُهُ وَ إنَّما قُلنَا انتِسابُهُ الإشراقی إذ صرف الوُجودِ المأخوذِ بِحَیث یَکونُ الفِیضُ مِن صُقعِهِ کَالعُنوانِ الفانیِ فِی المُعَنّوَن.¹

«قدرت پروردگار در اینجا انتساب اشراقی ـ نه اضافی ـ پروردگار به اشیاء است»، پروردگار به‌واسطۀ ارادۀ خودش یک انتسابی با ماهیات معدومه پیدا می‌کند این صرف انتساب، آنها را موجود می‌کند «یا به عبارت دیگر قدرت پروردگار عبارت از فیض مقدّس اطلاقی خودش است که آن عبارت از وجود مطلقی است که بر همۀ اشیاء منبسط است.»

مراتب وجود

«پس وجود مراتبی دارد؛ یکی وجود حق است خداوند متعال است، یکی وجود مطلق است فیض مقدس است، یکی هم وجود مقیّد که ما هستیم یکی‌یکی. اوّلی خداوند جلّ شأنه است دومی فعل او است که همان جنبۀ اضافۀ اشراقی او است و سومی هم اثرش است.» اوّل ذات است، فعل او معلول برای ذات است، این صور جزئی هم که ما هستیم معلول برای آن فعل هستیم. «چرا ما گفتیم که انتساب اشراقی؟! چون می‌خواهیم انتساب اضافی را نفی کنیم. همۀ اینها برای همان صرف‌الوجود است از آثار آن صرف‌الوجود است از خواص آن صرف‌الوجود است، تمام ممکنات در ذات حق فانی هستند مانند عنوان که فانی در معنون است.»

أللهم صل علی محمد و آل محمد