جلسه ۱۸۷

«علمی این قدر یا قدر علمی جنبۀ علمی‌اش همان است که شما شنیده‌اید که صورتش باشد. حالا سجل کون یعنی دفتر کون به چه می‌گویند؟! صور جزئیۀ عینیه»؛ همین چیزی که شما دارید در خارج می‌بینید همین چیزی که ما داریم می‌بینیم و لمس می‌کنیم و با آن تماس داریم. «دفتر عالم وجود یعنی وجود مادی که در مواد کونیه منطبع است. این صور عینیه در مواد کونیه قرار دارد؛ این عینی قدر و قدر عینی» همین حوادثی که در عالم کون اتفاق می‌افتد «”مِن“ بیان عینی می‌کند هرچه ‌که در عین است و اتفاق می‌افتد و هرچه که در مادۀ عین است و زمان عین است و مکان عین است و غیرذلک ممیزات جزئیه است مثل اعراض و مقارنات و امثال‌ذلک.»

بَل السَّيد المُحقق الدَّاماد ـ قُدِّسَ سِرُّه ـ في الأُفقِ المُبينِ أطْلَقَ القَضاءَ العيني عَليها و لَكنْ مَأخوذةٌ بِالنسبةِ إلى المَبادي طُولاً و حينئذ فَإطلاقُ القَدَرَ عَليها لَيس بِعَزيزٍ.¹

سید محقق داماد قدس سره در افق مبین قضای عینی را بر این اطلاق کرده‌اند بر سجل الکون بر آنچه که در عالم طبیعت است همان‌طور جزئیه منطبعۀ بر مواد. آن قضا قضای علمی بود این قضای عینی است، قضای عینی یعنی همان قدری است که ما می‌گوییم همان صور جزئیه‌ای است که در این عالم اتفاق می‌افتد. «اما این قضای عینی به نسبت به مبادی طولی خودش افزوده است» یعنی چرا قضای عینی می‌گویند چون با آن قضای علمی ارتباط دارد آن قضای علمی موجب می‌شود که این عینی در خارج تحقق پیدا کند تا آن علمی نباشد عینی هم نخواهد بود. بلکه آن عینی برای علمی علت است و حقیقت این عینی است «حالا که بتوانیم بر موجودات طبیعیه قضاء عینی اطلاق کنیم اشکال ندارد که مثلاً بر آن به قدر اطلاق بشود» چون قدر با قضای علمی فرقی در این صورت نمی‌کند.

تلمیذ: در آن عالم علم و عین هم باهم وحدت دارد دیگر یک حقیقت است؟