جلسه ۱۹۱

تلمیذ: کلمات الله محدود می‌شوند؟

استاد: نه کلمات نامحدود هستند اما خودشان هرکدام در ظرف خودشان محدود هستند ولی از نظر کمیت لامحدود هستند و حدّی ندارند. منظور از وجود که فقط عوالم طبع نیست عوالم دیگر هم هست.

تلمیذ: مفهوماً محدود هستند ولی موجوداً نه؟

استاد: بله وجودشان...

تلمیذ: ... در روح مجرد که می‌فرمودند در هر آن علوم بسیاری [می‌گذشت] که اگر یک آنی غافل می‌شدم و توجه به ماقبل می‌کردم غافل از مابعد می‌شدم منظور همان عوالمی است که...؟

استاد: بله، عبور می‌کرد، او همین‌طور از اینها عبور می‌کرد. عبور می‌کند بعد محیط می‌شود، الآن فقط راهش را می‌رود طیّ می‌کند بعد وقتی که آن بالا رفت به بقاء که می‌رسد بر تمام اینها که گذشته احاطه پیدا می‌کند اما وقتی که می‌گذرد چیزی نمی‌فهمد ولی وقتی که بقاء پیدا می‌کند تمام آنها را در وجود خودش احساس می‌کند.

تلمیذ: «غفلت می‌کردم» یعنی چه؟

استاد: یعنی اگر توجه نمی‌کردم، می‌گذشتم مثل اینکه قطار می‌گذرد و اگر شما به ایستگاه توجه نکنید ایستگاه رفته است، شما جای دیگری را می‌بینید. البته ایشان می‌گفتند:

ما اصلاً حال برای توجه نداشتیم که حالا ببینیم اینجاها چه خبر است! گاهی اوقات مثلاً می‌دیدیم عجیب، تا می‌دیدیم عجیب است اُه رفتند سری جدید آمدند!

رزقنا الله.

تلمیذ: در مورد رسول خدا که می‌فرمودند: «زِدنی فیک تَحیُّراً»¹ بااینکه رسول خدا در مقام بقاء بود چیزی دیگر خارج از خودش نبود؟!

استاد: عرض کردم که سیر عرضی تمام نمی‌شود.

تلمیذ: سیر عرضی در همین مسائل وجود است؟

استاد: بله.

تلمیذ: خارج از آن حقیقت انبساطی خودشان؟

استاد: نه در همان حقیقت انبساطی، هرچه جلو می‌رود تمام نمی‌شود، بالأخره پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم متعیّن است و تعیّن دارد و دائماً در حال ازدیاد و سعه است اما ازدیادش به چیست؟ در سیر وجود است، دائماً سعه پیدا می‌کند دائماً بیشتر مظهر می‌شود، دائماً سعه پیدا می‌کند، دائماً سعه پیدا می‌کند بیشتر می‌شود هرچه سعه پیدا کند إلی ما لا نهایه باز می‌بیند مراتب وجود دیگری هست که هنوز به او نرسیده [است]. هرچه دائماً پیدا می‌کند یعنی دائماً آن وجود منبسط چون لایتناهی است دائماً بیشتر در او رسوخ و نفوذ پیدا می‌کند، این‌طور نیست که از آن وجود یک‌ مقداری بیاید در او بماند و دیگر او بس است، ظرفیت من این‌قدر است! بلکه دائماً همین‌طور دارد زیاد می‌شود هرچه ما لا نهایه زیاد شود دوباره او جا دارد یعنی إلی ما لا نهایه او دارد اتساع ظرفیه پیدا می‌کند! تعجب نکنید از خدا برمی‌آید!