جلسه ۱۹۴

«نزول دلالت وضعیۀ الهیه که ذاتی و طولی است و دلالت، جنبۀ علّی و سببی دارد؛ هر معلولی دلالت بر علتش دارد بالطبع لا بالوضع و این دلالت در سلسلۀ طولیۀ واقع هست این هیچ‌وقت زائل شدنی نیست»، چرا؟ چون قوام این معلول به این سلسلۀ طولیه است، نمی‌شود شیئی در قوامش مستند و متّکی به علت باشد ولی دلالت بر علتش ازبین برود، این محال عقلی است. «آنچه که مابالذّات است نه مختلف می‌شود و نه تخلف می‌پذیرد»، نه جای اینکه بر حسن دلالت کند به حسین دلالت می‌کند و نه‌اینکه تخلف می‌پذیرد که یک‌وقت دلالت می‌کند یک‌وقت دلالت نمی‌کند. در هرجا که جنبۀ عِلّی و معلولی هست این دلالت هم دلالت ذاتی هست و هیچ‌وقت مابالذّات اختلاف نمی‌پذیرد.

أللهم صل علی محمد و آل محمد