
بررسی حجیت خطابات مشافهیه نسبت به غیرمشافهین
حجیت خطابات مشافهیه برای غائبان و آیندگان محور اصلی این جلسه از مباحث اصول فقه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دیدگاه مرحوم میرزای قمی درباره اختصاص حجیت ظواهر به مقصودین بالإفهام را بررسی و نقد میکند. ایشان ابتدا این مبنا را که فهم خطابات همواره وابسته به قرائن ویژه میان گوینده و مخاطب است مورد مناقشه قرار داده و با نمونههایی از محاورات عرفی، وصایا، شهادات و مکاتبات نشان میدهد که ظهور الفاظ به مخاطبان مستقیم محدود نمیشود. سپس با طرح مسئله بطون قرآن، تفاوت میان مراتب فهم آیات و اصل حجیت ظواهر را تبیین میکند. در ادامه، از اعجاز همیشگی قرآن بهعنوان دلیلی بر شمول خطابات الهی نسبت به همه انسانها در همه زمانها یاد میشود و پیامدهای مبنای اختصاص قرآن به مشافهین بررسی میگردد. نتیجه بحث آن است که خطابات و ظواهر قرآن اختصاص به مخاطبان عصر نزول ندارند و برای غائبان و آیندگان نیز حجیت دارند.
بررسی حجیت خطابات مشافهیه نسبت به غیرمشافهین
توضیحات:
حجیت خطابات مشافهیه برای غائبان و آیندگان محور اصلی این جلسه از مباحث اصول فقه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دیدگاه مرحوم میرزای قمی درباره اختصاص حجیت ظواهر به مقصودین بالإفهام را بررسی و نقد میکند. ایشان ابتدا این مبنا را که فهم خطابات همواره وابسته به قرائن ویژه میان گوینده و مخاطب است مورد مناقشه قرار داده و با نمونههایی از محاورات عرفی، وصایا، شهادات و مکاتبات نشان میدهد که ظهور الفاظ به مخاطبان مستقیم محدود نمیشود. سپس با طرح مسئله بطون قرآن، تفاوت میان مراتب فهم آیات و اصل حجیت ظواهر را تبیین میکند. در ادامه، از اعجاز همیشگی قرآن بهعنوان دلیلی بر شمول خطابات الهی نسبت به همه انسانها در همه زمانها یاد میشود و پیامدهای مبنای اختصاص قرآن به مشافهین بررسی میگردد. نتیجه بحث آن است که خطابات و ظواهر قرآن اختصاص به مخاطبان عصر نزول ندارند و برای غائبان و آیندگان نیز حجیت دارند.
بررسی حجیت خطابات مشافهیه نسبت به غیرمشافهین
9شما همین ﴿بِسۡمِ ٱللَهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾ را به فارسی ترجمه کنید: «به نام خداوند بخشنده و مهربان و کذا» که البته در این معنا و ترجمه اصلاً حرف است، حالا بگوییم که این ترجمه درست است، اگر اینطور ترجمه کنیم اصلاً این ترجمه آن را نمیرساند؛ اصلاً این «بخشنده»، آن معنای رحمانیت را نمیرساند یا «مهربان» معنای رحمانیت را نمیرساند، «مهربان» یعنی رئوف آیا معنای مهربان، رحیم است؟! این معنای مهربان نیست؛ حالا میگوییم برفرض این باشد. حالا اگر بخواهیم ﴿بِسۡمِ ٱللَهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾ را به انگلیسی ترجمه کنیم، که اصلاً یک چیزی میشود؛ [اینطور] میشود: In the name of god یعنی به نام خدا، اصلاً ﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾ در اینجا نیست. حالا فرض کنید که ما بخواهیم ترجمۀ واقعی کنیم، آیا این قرآن است؟! باید عبارت را از نقطهنظر ادبی و لغوی ببینیم که این الفاظ، ادات تخاطب، ادات عموم و ادات اطلاق برای چه آمدهاند؟! آیا برای مَن قُصِدَ إفهامُه آمدهاند؟! اگر مثل مرحوم محقق قمی بگوییم که اصلاً ادات تخاطب آیات قرآن برای مَن قُصِدَ إفهامُه هستند، بنابراین اگر همین قرآن در زمان خود پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم به انگلیسی ترجمه شود، دیگر این قرآن برای آنها معجزه نخواهد بود! درحالیکه قرآن برای همه است، معجزۀ قرآن برای همه است، معجزۀ قرآن اختصاص به عربستان ندارد.
منبابمثال هزار بار هم که ما بگوییم: «این قرآن بلیغ است و در عربستان کسی مثل آن را نیاورده است» مردم انگلیس میگویند که به ما چه مربوط است؟! ما که انگلیسی هستیم و چیزی از این متوجه نمیشویم؛ پس برای ما معجزه نیست. معجزه آن است که آن افرادی که مورد مدار و اطراف معجزه قرار میگیرند باید این اعجاز را وجدان کنند. منبابمثال اگر شخصی چینیزبان است که اصلاً زبان عربی متوجه نمیشود، او میگوید که من اصلاً چیزی نمیفهمم؛ یا مثلاً بنده هم به شما بگویم که آقا نوشتههای شکسپیر آن هم در زبان انگلیسی آنقدر روان است که کسی تابهحال نیامده است که مانند او بگوید، پس آن هم برای ما معجزه است! برای شخصی که عرب هست و اصلاً چیزی متوجه نمیشود، نوشتههای کذا و کذا برای او چه فایدهای دارد؟!
