تخصیص عام به مفهوم مخالف

تخصیص عام به مفهوم مخالف از مباحث مهم اصول فقه در نسبت میان عام، منطوق و مفهوم است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه ابتدا اقسام مختلف تعارض میان عام و مفهوم را بر اساس وحدت یا تعدد کلام و نیز بر پایه ظهور وضعی یا اطلاقی بررسی می‌کند و دیدگاه مرحوم آخوند و مرحوم آقاضیاء عراقی را توضیح می‌دهد. سپس به تحلیل حقیقت اطلاق و نقش مقدمات حکمت می‌پردازد و میان اطلاقی که کاشف از مراد واقعی متکلم است با اطلاقی که صرفاً بر سکوت متکلم استوار است تفاوت می‌گذارد. در ادامه نسبت مفهوم مخالف با منطوق تبیین می‌شود و این پرسش بررسی می‌گردد که آیا مفهوم مخالف می‌تواند همانند منطوق، عام را تخصیص بزند یا نه. حاصل بحث این است که در صورت احراز مفهوم، تفاوتی میان منطوق و مفهوم در قابلیت تخصیص عام وجود ندارد و معیار اصلی، قوت و ضعف ظهور ادله خواهد بود.