بررسی نوع تعارض عامّ کتابی با خبر واحد

عدم کفایت تواتر خبر در مسائل اعتقادی 

لذا انسان در مسائل اعتقادی و مبانی، باید غیر از این روایات، به استناد این [روایات] به امام هم وثوق داشته باشد و صرف تواتر کفایت نمی‌کند، این مطلب مرحوم آقای خوئی به تقریر مرحوم آقا ـ رضوان ‌الله تعالیٰ علیه ـ بود که عرض کردم و البته ایشان در آن زمان اشکالی در اینجا ذکر نکرده بودند.

تلمیذ: ... مربوط به معارف باشد

استاد: نه ما کلاسیک صحبت می‌کنیم، ما از ابتدا مبانی خودمان را در حجّیت خبر واحد تنقیح می‌کنیم. می‌خواهیم بگوییم که شرع در حجّیت خبر واحد مبنای جداگانه نیاورده است و این را هم اثبات کردیم، حالا که این‌طور شد، شما نگاه کنید به اینکه عرف در اخذ مفاهیم متفاوته در موضوعات متفاوته چه نظری دارد؟ من‌باب‌مثال یک وقت بچۀ شما می‌گوید که مامان گفت: «ماست نداریم» شما به حرفش اعتماد می‌کنید ولی یک وقت حرف عجیب و غریبی می‌زند و می‌گوید که مثلاً فلان شخص مُرد و فلان شخص به دنیا آمد، فلان شخص به عقوبت خدا گرفتار شد و امثال‌ذلک، اینجا شما می‌گویید که او کشک می‌گوید و در خیالات خودش پرواز می‌کند! شما در موضوعات مختلف خصوصیات جداگانه و احکام جداگانه‌ای برای هر فردی در‌نظر می‌گیرید. آیا روایاتی که مربوط به دماء ثلاثه هستند با روایاتی که مربوط به ظریف‌ترین مبانی توحیدی هستند از شخص واحدی که سَکونی باشد قابل قبول است؟! بله، آنچه مربوط به دماء ثلاثه، نماز، تیمم و امثال‌ذلک است حتی اگر پایین‌تر از آن هم باشد [قبول است] بالأخره یک لفظ است. این مطلب غیر از این است که در یک مسئله یک «واو» در کلام امام رضا علیه‌السّلام به کلی روایت را برگردانده است؛ یک «واو» یک «ما» یک «بما» یعنی مسئله این‌قدر حساس و دقیق است، حالا فرض کنید که ده نفر امثال او بگویند که امام علیه‌السلام این‌طور گفته است [نمی‌شود پذیرفت].

اصل در روایات، نقل به الفاظ یا نقل به معنا؟