اختلاف در لابشرط مقسمی

البته باز روی این مطالب و ماهیات که عرض کردم یک مقداری تأمل و تکرار می‌کنیم تا اینکه حقیقت قضیه اطلاق آن‌طوری که باید و شاید و به‌نظر می‌رسد روشن بشود.

بنابراین هیچ فرقی بین ماهیت مطلقه و بین کلی طبیعی وجود ندارد و همان ماهیت مطلقه، کلی طبیعی است و کلی طبیعی، ماهیت مطلقه است. و آن اطلاقی که منظور ما از بحث مطلق و مقیّد است این اطلاق است؛ یعنی این لابشرط قسمی است، لابشرط قسمی‌ای که معرّای از قیدی باشد، قید ثبوتی یا قید نفیی، یا معرّای من کل قیدٍ؛ یعنی به عنوان قیدیت، که ظرفش وعاء ذهن است و همین‌طور منظور معنای لابشرط مقسمی نیست که دیروز عرض شد، که لابشرط مقسمی در بحث اطلاقی جایی ندارد.

تدقیق محل بحث در اطلاق

آنچه که در بحث اطلاق ما می‌خواهیم راجع به آن صحبت کنیم این است که متکلم ماهیت را به لحاظ نظارت بر افراد خارجیّه لحاظ کند، بدون توجه به قیدی و فقط صرف تحقق ذاتیات در اینجا موردنظر متکلم باشد؛ نه خصوص فردی و نه سکوت از افراد، بلکه لحاظ متکلم در اینجا فقط لحاظ تحقق این ذاتیات در فرد است. آن چیزی که متکلم می‌خواهد، آن چیزی است که این ذاتیّات در آن باشد، حالا بأیّ‌نحوٍکان؛ سیاه باشد، سفید باشد، شیرین باشد، ترش باشد، بلند باشد، کوتاه باشد، کم باشد، زیاد باشد، اهل این منطقه باشد یا اهل آن منطقه باشد، هیچ‌کدام از اینها موردنظر نیست، بلکه آنچه که موردنظر متکلم است فقط تحقق این ذاتیات در آن است.

حالا ببینیم آیا می‌توانیم یک هم‌چنین اطلاقی را از کلام متکلم احراز کنیم یا نمی‌توانیم؟ و اگر متکلم در جایی آن ماهیت را مرسله بیان کرد، بدون توجه به افراد؛ آیا نتیجه این ارسال، کلی طبیعی و ماهیت مطلقه است یا لابشرط مقسمی خواهد بود؟ تمام بزنگاه مسئله فقط در اینجاست. آن‌وقت خیلی دیگر مطلب فرق می‌کند.