اختلاف در لابشرط مقسمی

فرض کنید که یک وقت راوی از امام علیه‌السلام سؤال می‌کند که فی الابل زکاةٌ؟ حضرت می‌فرمایند: لیس فی الابلِ زکاةٌ، فی الغنم زکاةٌ. الآن در اینجا با توجه به مطلب دیروز و امروز شما باید بگویید که این کلام حضرت که گفته است: فی الغنم زکاةٌ؛ آیا منظور حضرت ماهیت مرسله است یا ماهیت مطلقه است؟ فوراً باید بگویید ماهیت مرسله است؛ چون حضرت در مقام اطلاق نیست. حضرت که نگفته است: کلّ غنم. اگر بیان حضرت این بود که یک‌دفعه هر چیزی که ذاتی غنم در آن هست متعلق برای زکات است، این می‌شود ماهیت مطلقه.

من‌باب‌مثال ولی یک وقت حضرت این را نمی‌خواهند بگویند؛ حضرت می‌خواهند بگویند که آن حکمی که مربوط به زکات است برای ابل نیست، برای غنم است؛ خب کدام‌یک از اقسام غنم، سائمه یا معلوفه منظور است؟ آن را که دیگر حضرت در اینجا نگفتند، فقط حضرت زکات را از ابل نفی کردند ـ از اینجاها هست که مجتهد باید بفهمد که منظور از این ماهیت در اینجا چه چیزی است ـ حضرت در اینجا نمی‌خواهند زکات را بر همۀ اقسام غنم اثبات کنند، اگر بخواهند بر همۀ اقسام غنم اثبات کنند این می‌شود ماهیت مطلقه. ولی وقتی که می‌خواهد زکات را از ابل نفی کنند، اثباتش می‌شود روی غنم. غنم می‌شود غنم مرسله، در اینجا می‌شود لابشرط مقسمی، این دیگر لابشرط قسمی نیست. در اینجا دیگر شما نمی‌توانید استفاده اطلاق کنید.

اللهمّ صلّ علی محمّد و آل‌محمّد