اسم جنس و علم جنس در اطلاق (2)

فرق نکره با اسم جنس این است که در اسم جنس لحاظ، لحاظ فرد خارج نیست؛ بلکه لحاظ طبیعت است؛ یعنی طبیعت مورد لحاظ قرار می‌گیرد. رجل در اینجا جنس است، چه رجل ذهنی، چه رجل خارجی. اما وقتی که می‌گوییم: أکرم رجلاً؛ [منظور فرد خارجی است و] این می‌شود نکره.

فرق «الف‌ولام» استغراق با نکره

خب در اینجا فرقش با «ال» استغراق چیست؟ «ال» استغراق، استغراق فردی یا استغراق جنسی، چون دو استغراق داریم: استغراق فرد داریم و استغراق طبیعت. در استغراق فرد مثل جمع الأمیر الصاغةَ، جمع الأمیرُ البنّاءَ، امیر تمام افراد بنّای شهر را جمع کرده است، این می‌شود «ال» استغراق فردی، «ال» استغراق مصداقی. یعنی همۀ افراد با «ال»، همان نکره است فرق نمی‌کند، چه اینکه بگوییم: أکرم کل رجلٍ فی البلد یا اینکه بگوییم: أکرم الرجلَ فی البلد به عنوان «ال» استغراق فردی. پس در اینجا «ال» به‌جای «کل» آمده است، همان‌طوری که «کل» بر سر نکره می‌آید، این «ال» هم بر سر نکره آمده است.

یک وقتی «ال»، «ال» استغراق جنسی است، اشترِ کل الأرز تمام اقسام ارز را شما بخر، تمام اقسام ارز در اینجا این فایده را دارد، فرض کنید که تمام اقسام برنج الآن در اینجا جمع است، حکم رفته روی طبیعت، نه به عنوان فرد، به‌ عنوان حصص مختلفۀ از طبیعت واحده، این می‌شود «ال» استغراق طبیعی. یعنی طبیعت‌ها را در خودش جمع کرده، اصناف مختلف را در خودش جمع کرده است. یک وقت ما «ال» جنس داریم که در آنجائی است که به جنس کار دارد، نه‌اینکه به فرد کار داشته باشد. الرجل خیرٌ من المراة، جنس و طبیعت مرد بهتر است از طبیعت زن. طبیعت سیب، تفاح بهتر است از طبیعت من‌باب‌مثال هندوانه، در اینجا به فرد خارجی ما کاری نداریم، به نفس طبیعت کار داریم؛ این «ال» از باب جنس است. پس در اینجا تعریف کجا بود؟! ما در اینجا تعریف نداریم!