بحث تطبیقی در اطلاق آیۀ ﴿ٱلزَّانِي لَا يَنكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوۡ مُشۡرِكَةٗ...﴾

تطبیق نکتۀ «احتمال عقلائی جدّی در مقام تخاطب» بر آیه

این مطلبی را که من خدمتتان عرض کردم که در صورتی‌که احتمال عقلائی جدّی برای مخاطب در هنگام تخاطب در وقت تخاطب پیدا بشود منع از انعقاد اطلاق می‌کند؛ این در اینجا مصداق پیدا می‌کند که اگر ما این آیه را بر عرف عرضه کردیم، عرف از این آیه چه می‌فهمد؟ عرف از این آیه چه استنباط می‌کند؟ آیا استنباط می‌کند ولو بالمرّة الواحده اگر یک نفر زنا کرد، لا یجوز نکاحُها إلّا بعدَ العلم بالتّوبه؟! یا اینکه نه، آیه می‌گوید که منظور این است که افرادی که مشهورین به زنا هستند، معلن به زنا هستند، اینها باید توبه کنند. به‌خاطر اینکه حالا که با این ازدواج کرده فردا نرود به همسایه [تهمت بزند]. یا اینکه [زانیه] دوباره برود یک جای دیگر [زنا] بدهد؛ چون کسی که چند سال عام المنفعه بوده، طبعاً‌ این راه و این روش را ادامه می‌دهد.

تلمیذ: مشهورات بالزنا در حکومت اسلام هیچ حکمی ندارند؟

استاد: خُب رجم است دیگر!

تلمیذ: رجم بعد از اثبات و مشاهده است. اگر مشاهده نشده، ولی در جامعه مشهورند که اینها اهل این کار هستند، باز هم رجم است؟

استاد: نه؛ رجم فقط در صورتی است که در محکمه ثابت بشود. یعنی می‌توانم بگویم که بین اینها عام من وجه است؛ ممکن است مشهور باشند و ثابت نباشد و ممکن است ثابت باشد و مشهور نباشد و ممکن است که هر دوی اینها باشد. حکم اینها بسته به نظر حاکم مسلمین است که آنها را تحت نظر قرار بدهد و [کنترل] کند.

تلمیذ: بالاخره باید اثبات بشود؟

استاد: خُب، بله.

تلمیذ: یعنی اگر بین مردم مشهور هم باشد برایش حکمی مترتب نیست؟

استاد: چرا؟! این‌طور نیست! فقط آن حکم رجم ثابت نمی‌شود.

تلمیذ: با او چه بکنند؟

استاد: حبسش کنند؛ بالاخره از یک راه دیگر رزقش را برسانند.

تلمیذ: باید اثبات بشود ولی اثبات نشده است!