جمع‌بندی بحث افتراق بین اماره و اصول

تلمیذ: قانونی همین است یعنی کسی که چک می‌دهد باید پول در حسابش باشد.

استاد: نه، حالا مثلاً ممکن است الآن هم در حساب نباشد و این چک را برای بعد می‌دهد تا بعد برود پول در حساب بانکی خود بریزد.

تلمیذ: باید باشد.

استاد: بله باید باشد و این هست. اینکه الآن به این شخص می‌دهد در واقع این مال از [ملکیت] این خارج شده است، اینکه به او می‌گوید: من این‌قدر کمتر به تو می‌دهم، این‌طور نیست که از اول این شخص کأنّ فرد واحد است و به‌جای اینکه صد تومان به این بپردازد هشتاد تومان به این می‌پردازد نه! این فرد الآن دو فرد حساب می‌شود؛ فرد مُعطی و فرد قابل. بله! از نظر خارجی هیکلش یکی است و همین شصت و پنج کیلو است ولی... مثلاً اگر در عقد نکاح انشاء و قبول از یک طرف و یک شخص باشد، این در واقع در اینجا دو فرد است ولیکن یک فردی است که کار دو فرد را انجام می‌دهد! دو فرد در یک فرد هستند! یک نفر نیست که بتواند دو کار انجام بدهد.

تلمیذ: فروش چک طبق تورم است؟

استاد: طبق تورم اشکال ندارد ولی غیر تورم اشکال دارد. عرف می‌گوید و خود بانک‌ها هم اعلام می‌کنند مثلاً می‌گویند: امسال تورم فلان قدر است.

تلمیذ: دولت می‌گوید: سی درصد است. هر سال هم دارد اعلام می‌کند.

استاد: مردم و اهل خبره و بازار می‌دانند. الآن همین‌که اجناس مرتب سیر تصاعدی پیدا می‌کنند، به‌خاطر همین تورم است و ارزش هم پایین می‌آید و تنازل پیدا می‌کند.

تلمیذ: قصد دخالت ندارد؟!

استاد: نه، ربا فرق نمی‌کند.

تلمیذ: این چک که پول بشود، ما به ازاء تورم کم بشود...

استاد: نه، آن قصد فرق نمی‌کند و آن به نفس آن مال می‌خورد و به آن کار ندارد.

تلمیذ: یک زمانی چک به شخصی داده و او دوباره می‌خواهد به خودش برگرداند، ما در مورد فروش اجناس داریم که وقتی جنسی را نسیه می‌دهند پول بیشتری می‌گیرند.