ادلۀ قرآنی بر برائت (4)

این نکتۀ ظریفی است که من می‌خواستم در اینجا عرض کنم و آن نکتۀ ظریف که از آیه استخراج می‌شود و ما می‌توانیم آن را در سایر آیات هم تسرّی بدهیم این است که اگر در باب احتیاط و در باب توقف و عدم الاقتحام فی مورد الشک لو قلنا بِوجوب الاحتیاط علی أنفسنا لَقلنا بِتحریمه علی أنفسنا و هذا افتراءٌ علی الله.

قضیه این است حالا سواءٌ إحنا عالِمین انّه مباحٌ و مع ذلک نَقولُ بِحرمته أو عالمین بِأنّه مباحٌ و مع ذلک نَقولُ بِحرمته یعنی العبارةُ مختلفةٌ ولکن المعنی واحدٌ، سواءٌ قُلنا بِأنّه حرامٌ منزَّلٌ مِن الله و سواءٌ قَلنا بِأنّه مباحٌ ولکن مع ذلک یجب علینا الاحتیاط.

[حالا فرقی نمی‌کند که ما عالم به مباح بودن آنها باشیم و با این حال قائل به حرمتشان باشیم یا عالم به مباح بودن نباشیم و قائل به حرمت شویم یعنی عبارت مختلف است ولی معنا واحد است؛ فرقی نمی‌کند بگوییم که حرام است از ناحیۀ خدا یا بگوییم: در نزد خدا مباح است و درعین‌حال احتیاط بر ما واجب است.]

تلمیذ: ما اینجا الفاظ و مواردی داریم مثل ﴿مَيۡتَةً أَوۡ دَمٗا مَّسۡفُوحًا﴾ که معلوم می‌شود این حرمت، حرمت شرعی است؛ یعنی آن لفظ حرمت اینجا منصرف به حرمت شرعی است.

استاد: بله، حرمت شرعی است. منظور من این است افرادی که قائل به احتیاط هستند چه می‌گویند؟ احتیاط مستحب چیست؟ ما می‌دانیم این مباح است و شارع اجازه داده است اما چون مورد یا مال مشتبه است و شبهه‌ناک است إحنا لا نأکل هذا المال مثلاً مِن بیت هذا الشخص لأنّه مثلاً مِن اموال مشتبه و اموال الربوی! ولکن الفرقٌ بین هذا و بین إحنا نقول أنّه یحرم علینا الاکل مِن هذا البیت! یحرم علینا الشرب من هذا البیت لأنّه اموالٌ مشتبه و کل مشتبه حرامٌ! هذا افتراءٌ علی الله تعالی پس این آیه از آیاتی است که یمکن أن نستدل بها علی البرائة الشرعیة.