بررسی حدیث رفع (3)

7

پس منظور از اين نسيان و خطا همان‌طوري‌که اين روايت در اينجا مي‌فرمايد، نسيان و خطايي است كه اين نسيان و خطا به‌واسطۀ اهمال در انجام و اتيان تكاليف عارض شده‌اند نه‌اینکه نفس خطا و نسيان موجب مؤاخذه شود، روايات اين را مي‌فرمايند.
بعد در اين روايت مي‌رسد تا به اينجا:
فقال النّبیُّ صلّى اللهُ علیهِ و آلِهِ و سلّم: اللهُمّ إذ أعطَیتنی ذَلِك فَزِدنی فَقال اللهُ تعالى لهُ سَل قالَ: ﴿رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَا﴾ یعنی بِالإصرِ الشّدائِد الّتی كانت عَلى مَن كان قَبلنا فأجابهُ اللهُ إلى ذلِك فقال تبارك اِسمُهُ: «قد رَفعتُ عن أُمّتِك الآصار الّتی كانت على الأُممِ السّالِفةِ كُنتُ لا أقبلُ صلاتهُم إلاّ فی بِقاعٍ مِن الأرضِ معلومةٍ اِخترتُها لهُم و إن بَعُدت و قد جَعَلتُ الأرض كُلّها لِأُمّتِك مسجِداً و طَهوراً فهذِهِ مِن الآصارِ الّتی كانت على الأُممِ قَبلك فَرَفعتُها عن أُمّتِك و كانتِ الأُممُ السّالِفةُ إذا أصابهُم أذًى مِن نجاسةٍ قَرَضوها مِن أجسادِهِم و قد جَعلتُ الماء لِأُمّتِك طهوراً فهذِهِ مِن الآصارِ الّتی كانت علیهِم فرفعتُها عن أُمّتِك».¹
توضیحی دربارۀ تقریض از مرحوم شعرانی
البته راجع به اين تقريض مرحوم آقاي شعراني يك نحوه توجیهي در اينجا دارند كه مقراض در اينجا معنايش با مقراض، كَندن نيست.² اين قضيه به معناي «كندن» نيست بلكه به يك نحوه‌اي است كه اصلاً يك قسمي اين ازبين برود؛ شايد موجب صدمه مي‌شد اما نه‌اينكه با مقراض و اينها باشد. مثلاً خيلي شديد به يك‌نحو خيلي شديدي [مثلاً] با حَجري كه به‌طوركلي حتي موجب خراش و شايد جرحي یا چيزي به‌وجود مي‌آمد؛ ولي منظور از خود تقريض خود قطع با مقراض نیست و آن قطع با مقراض يك‌قدري بعيد مي‌آيد، البته دليل مي‌آورند و دليلشان هم در مجموع بد نيست و خوب است. مي‌گويند که اين چه نحوه چيزي است؟! هر جايي که نجس مي‌شود اگر بخواهد قيچي شود و اين عمل بخواهد با مقراض انجام شود، عمل غير عادي است؛ يعني خدا این‌طور تكليف نمي‌كند به‌اينكه فرض كنيد با مقراض ببرّید.
1. الاحتجاج، ج ۱، احتجاجه علیه السّلام على الیهود من أحبارهم ممن قرأ الصحف و الكتب فی معجزات النّبی صلّى الله علیه و آله و سلّم، و كثیر من فضائله، ص ۲۱۰.
  ترجمه: «[فرمود: از من بخواه،] پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم گفت: ﴿رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَا﴾ و منظورش از ”إصر“، شدائد و گرفتاری‌هایی بود که بر امّت‌های پیشین ما، تحمیل شده بود که خداوند آن گرفتاری‌ها را از امّت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم مرتفع کرده و فرمود: ”دشواری‌هایی که بر امّت‌های پیشین بود، از امّت تو برداشتم“. [در مورد امّت‌های پیشین] نماز آن‌ها را مگر در محل‌های معیّنی که برای ایشان انتخاب کرده‌ بودم هرچند دور بود قبول نمی‌کردم. اما تمام زمین را برای امّت تو مسجد و طهور (برای تیمم) قرار دادم. این‌ها از گرفتاری‌های امّت‌های سابق بود که از امّت تو برداشتم. امّت‌های قبل اگر نجاستی به بدنشان وارد می‌شد، باید آن را از بدن می‌تراشیدند و جدا می‌کردند. ولی آب را برای امّت تو پاک‌کننده قرار دادم. این هم از گرفتاری‌های امّت‌های پیشین بود که از امّت تو برطرف نمودم.» (محقق)
2. تفسیر نور علی نور، ج 1 ص 63.