بررسی حدیث رفع (7)

اگر در اتیان موارد مشتبه در علم اجمالی ضیقی باشد در آنجا هم باید قائل به رفع حکم بشوید؛ درحالی‌که کسی این حرف را نمی‌زند. اگر در اتیان موارد مشتبه در علم اجمالی ضیقی وجود نداشته باشد همین حرف را ما در ایجاب احتیاط هم می‌زنیم مضافاً به اینکه خود ایشان در باب انسداد در حجیّت ظن در بحث انسداد...

...ضیقی که از ناحیۀ ایجاب احتیاط می‌آید را مرفوع می‌دانند و قائل به این هستند که در بسیاری از موارد که موارد شخصیه است، ایجاب احتیاط ضیقی را بر مکلف به‌وجود نمی‌آورد.¹ مثل اینکه در بسیاری از موارد ما می‌بینیم که در عین اینکه انسان احتیاط را انجام می‌دهد اما ضیقی نیست؛ حالا یک تکلیف را انسان دو بار انجام بدهد فرض کنید در شبهۀ سفر و حضر انسان صلا‌ة را قصراً و تماماً بخواند، یا در شبهۀ اینکه سفر، سفر معصیت است یا غیر معصیت این‌طور باشد، و همین‌طور در سایر موارد که مسئله از این باب است.

راوی نزد رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم آمد و گفت که اگر شب قدر برای ما مخفی باشد در این‌صورت چه کنیم؟! چون شب قدر بین یکی از این سه شب است؛ شب نوزدهم و شب بیست و یکم و شب بیست و سوم در یکی از این سه شب متعیّن است؛ البته تعیّن در همان بیست و سوم است، ولی حالا مبنای لسان ائمه علیهم‌السّلام بر اختفاء این مسئله بود؛ بعد راوی سؤال می‌کند حالا اگر اوّل ماه برای ما مشتبه بود شب قدر را چه کنیم؟! حضرت فرمودند: شش شب را تا صبح بیدار باشید، به‌جای اینکه سه شب را بیدار باشید. شش شب را به‌عنوان اتیان به اطراف شبهۀ محصوره بیدار باشید. معلوم می‌شود که حضرت می‌خواهد بفرماید حالا شش شب را شما در همۀ عمرتان بخواهید بیدار باشید که نمی‌میرید، آسمان که به زمین نمی‌آید! ما این‌قدر مسائل را به خودمان سخت کردیم. حالا دارم به لسان همین آقایان بحث می‌کنم که اینها خواستند قدری تکلیف را بر افراد سهل کنند، بعضی جاها که باید سهل کنند نمی‌کنند و سفت می‌گیرند؛ ولی از آن‌طرف حالا با یک ایجاب احتیاط که خیلی هم مسئله مشتبه نمی‌شود چه اشکالی پیش می‌آید؟ مثلاً در یک مورد که مورد شبهه است، این نکاح به‌واسطۀ احتیاط انجام نشود یا در یک مورد که مورد شبهه است، این ماء به‌واسطۀ احتیاط شرب نشود یا در یک جا به‌واسطۀ احتیاط این مال مشتبه اکل نشود، این به کجای این قضایا برمی‌خورد؟! کجای این زمین و زمان بهم می‌خورد که حالا ایشان می‌گویند: ایجاب احتیاط موجب ضیق بر مکلف است؟! نه‌خیر آقا! هیچ هم موجب ضیق بر مکلف نیست، کجای آن موجب ضیق است؟! این همه ائمه علیهم‌السّلام آمدند شب‌ها تا صبح بیدار بودند، روزها تا شب صائم بودند، تمام سال را چه‌کار می‌کردند، حالا مگر چطور شد؟! یک ذره قضیه بخواهد تفاوت پیدا بکند همه سرو صدایشان درمی‌آید! ایجاب احتیاط را برمی‌دارد چون وضع ایجاب احتیاط موجب ضیق بر مکلف است، نه‌خیر هیچ هم موجب ضیق نیست.